فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٣٩ - آيا زيد مذهب فقهى خاصّى داشت؟

الموصوف، و شهادة كلّ موصوف أنّه غير الصفة».[١]

كمال توحيد (شهادت بر يگانگى خدا) اخلاص، و كمال اخلاص، خدا را از صفات مخلوقات جداكردن است، زيرا هر صفتى نشان مى دهد كه غير از موصوف، و هر موصوفى گواهى مى دهد كه غير از صفت است، پس كسى كه خدا را با صفت مخلوقات تعريف كند، او را به چيزى نزديك كرده، و با نزديك كردن خدا به چيزى، دو خدا مطرح شده.

و اگر زيديه بنا به گفته شيخ مفيد تعدد و تقابل صفات با ذات را پذيرفته اند، مربوط به علماى اين مذهب است نه خود زيد .

در اينجا ناچاريم يادآور شويم كه ابوزهره با همه احترامى كه برايش قائل هستيم از دور دست بر آتش دارد، و اگر تاريخ زيديه و اماميه را به دقت بررسى مى كرد، هرگز بر اين انديشه كه زيد داراى مكتبى جداگانه بوده معتقد نمى شد.

نتيجه اين كه زيد، از نظر انديشه و فكر، به تمام معنى علوى بوده و عقيده اى جز عقيده عترت طاهره(عليهم السلام) نداشته است.

تا اينجا درباره بعد كلامى و عقيدتى زيد سخن گفتيم، اكنون وقت آن رسيده است كه درباره بعد فقهى زيد سخن بگوييم.

آيا زيد مذهب فقهى خاصّى داشت؟

مذهب زيدى مانند ديگر مذاهب چهارگانه اهل سنت، يك مذهب فقهى است، هر چند آميخته با مباحث كلامى هست، ولى سخن در اين است كه آيا زيد