فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٣٤ - ١ مرتكب كبيره

كرده اند. حتّى واصل بن عطا اين اصول را از محمدحنفيه و فرزند او ابوهاشم اخذ كرده است...[١]

البته آرايى درباره اصول عقايد در كتاب قاسم رسّى و امام هادى و ناصر اطروش ديده مى شود و آنها بر اين عقايد، استدلال مى كنند، ولى همه اين آراء مربوط به خود آنان است كه در سايه تلاش خودشان به اين آراء، دست يافته اند و آنها را با آن چه كه از پيشواى خود به ارث برده اند، ضميمه نموده و به نام مذهب زيد، معرفى نموده اند. ولى اجتهاد آنان، دليل بر اين كه زيد، دارنده آن عقايد بوده، نيست و لذا در كتب ملل و نحل، بالاخص دارندگان مقالات، آرايى را به فرقه زيديه نسبت داده اند كه صددرصد صحيح است ولى دليل بر اين كه رأى زيد بن على نيز بر آن بوده، وجود ندارد. اينك به اين موارد، اشاره مى كنيم:

١. مرتكب كبيره

خوارج، مرتكب كبيره را كافر، و مرجئه آنان را مؤمن و حسن بصرى آنان را منافق مى شمارد و واصل بن عطاء مى گويد: نه كافرند و نه مؤمن، بلكه در جايگاهى ميان آن دو جاى دارند. (منزلة بين منزلتين)

شيخ ابوزهره مى گويد: عقيده زيد با معتزله در اينجا يكى است، به گواه اين كه شيخ مفيد عقيده واصل را به زيد نسبت داده است. در حالى كه شيخ مفيد آن را به زيديه نسبت مى دهد نه به زيد.