فصل دوم: معرفى منظومه‌هاى عاشورايى دور از دسترس و آفرينندگان آنها
همان‌طور كه در پيشگفتار آمد، در اين فصل هفتاد و چهار منظومه عاشورايى معرفى مى‌گردد كه اغلب آنها هنوز به صورت دست‌نويس و نسخه خطى مى‌باشد. لذا اين فصل بيشتر جنبه كتاب‌شناسى پيدا كرده و مى‌تواند راهگشاى پژوهشگران علاقه‌مند به احياى آثار مرتبط با عاشورا باشد. همه اين آثار، از مجلد سوم كتابِ «فهرستواره كتابهاى فارسى» به كوشش احمد منزوى نقل شده است كه علاقه‌مندان مى‌توانند جهت كسب اطلاعات بيشتر درباره هر يك از نسخه‌ها و مكان نگهدارى آنها، به اين كتاب مراجعه نمايند.
١. ابوالمفاخر رازى (سده پنجم و ششم)؛
ابوالمفاخر رازى از ادبا و دانشمندان پرآوزه سده پنجم و ششم هجرى است كه در روزگار سلطان غياث الدين محمد سلجوقى مى‌زيسته و با حكيم خاقانى شروانى (٥٢٠- ٥٩٥) معاصر بوده:
(مقتل الشهداء) فارسى لِابى المفاخر رازى المذكور فى (ج ٩- ص ٥٠) ينقل عنه فى «روضة الشهداء» كثيراً لاسيما من منظوماته. منها نظم رجز قاسم بن الحسن (ع) و منها نظم قول اهل الكوفه فى كتبهم الى الحسين (ع)
هيچ راهى نيست ما را جز وصال روى تو هيچ دامى نيست ما را جز خم گيسوى تو
ر. ك: الذرّيعه، ج ٢٢، ص ٣٢ و ٣٣، ش ٥٩٠٦.
٢. طغان شاه قمى شاهرودى؛
(نيمه سده نهم) طغان شاه قمى شاهرودى فرزند نظام، سراينده حماسه دينى انتقاميه كه آن را در محرم ٨٨٤ ه. ق به پايان برده است. اين اثر به مثنوى انتقاميه نيز موسوم مى‌باشد: