پاى سرير زاده هند «١» و، سر حسين! در كيش كفر، سفله چنين محترم نبود
اى زاده زياد! «٢» كه دين از تو شد به باد آن خيمه‌هاى سوخته، بيت الصنم نبود!
آتش به پرده حرم كبريا زدى دستت بريده باد! نشان بر خطا زدى‌
١٧
زين غم كه آه اهل زمين ز آسمان گذشت با عترت رسول ندانم چسان گذشت‌
نمرود، ناوكى كه سوى آسمان گشاد در سينه سليل «٣» خليل از نشان گذشت!
در حيرتم كه آب چرا خون نشد چو نيل ز آن تشنه‌اى كه بر لب آب روان گذشت؟
آورد خنجر، آب زلالش ولى دريغ كآب از گلو نرفته فرو، از جهان گذشت!
شد آسمان ز كرده پشيمان درين عمل ليك آن زمان كه تير خطا از كمان گذشت!
اللَّه چه شعله بود كه انگيخت آسمان كز وى كبوتران حرم ز آشيان گذشت؟
در موقفى كه عرص صواب و خطا كنند كارى نكرده چرخ كه از وى توان گذشت‌
خاموش (نيرا) كه زبان، سوخت خامه را خون شد مداد و، قصه ز شرح بيان گذشت‌
فيروز، بخت من نهدار سر خط قبول بر دفتر چكامه من، بضعه «٤» رسول «٥»
از نير تبريزى تركيب‌بند عاشورايى ديگرى نيز سراغ داريم در يازده بند كه به نقل بيت آغازين و بيت رابط هر بند از آن بسنده مى‌كنيم:
مطلع بند اول‌
چون تير عشق، جا به كمان بلا كند اول، نشست بر دل اهل ولا كند
بيت رابط بند اول‌
باللَّه اگر نبود خدا خونبهاى او عالم نبود در خور نعلين پاى او
مطلع بند دوم‌
عنقاى قاف را، هوس آشيانه بود غوغاى نينوا، همه در ره بهانه بود
بي
كاروان شعر عاشورا ٤١٥ ٣٣. صفائى جندقى ..... ص : ٤١٠
بيت رابط بند دوم‌
نى نى‌كه وجه باقى حق را هلاك نيست صورت به جاست، آينه گر رفت باك نيست‌
مطلع بند سوم‌
اى خرگه عزاى تو اين طارم كبود لبريز خون زداغ تو، پيمانه وجود
بيت رابط بند سوم‌
پايان سير بندگى آمد سجود تو بر گير سر، كه او همه خود شد وجود تو
مطلع بند چهارم‌
ثار اللهى كه سر اناالحق نشان دهد دنيا نگر كه در دل خونش مكان دهد
بيت رابط بند چهارم‌
مقتول عشق، فارغ ازين تيره گلخن است كآن شاهباز را به دل شه نشيمن است‌
مطلع بند پنجم‌
دانى چه روز دختر زهرا اسير شد؟ روزى كه طرح بيعت: در منا امير شد
بيت رابط بند پنجم‌
تغييرى اى سپهر! كه بس واژگونه‌اى شور قيامت از حركاتت، نمونه‌اى‌
مطلع بند ششم‌
اى در غم تو ارض و سما خون گريسته ماهى در آب و، وحش به هامون گريسته‌
بيت رابط بند ششم‌
گر از ازل تو را سر اين داستان نبود اندر جهان، ز آدم و حوا نشان نبود
مطلع بند هفتم‌
بى شاه دين چه روز جهان خراب را؟ اى آسمان! دريچه ببند آفتاب را
بيت رابط بند هفتم‌
تنها نه زين قضيه، دل بوتراب سوخت موسى در آتش غم و، يونس در آب سوخت‌
مطلع بند هشتم‌
قتل شهيد عشق نه كار خدنگ بود دنيا براى شاه جهاندار، تنگ بود
بيت رابط بند هشتم‌
از تير كين چو كرد تهى شاه دين ركاب آمد فرا به گوش وى از پرده اين خطاب‌
مطلع بند نهم‌
كاى شهسوار باديه ابتلاى ما! باز آ، كز آن توست حريم لقاى ما
بيت رابط بند نهم‌
زينب چو ديد پيكر آن شه به روى خاك از دل كشيد ناله به صد درد سوزناك‌
مطلع بند دهم‌
كاى خفته خوش به بستر خون! ديده باز كن احوال ما ببين و، سپس خواب ناز كن‌
بيت رابط بند دهم‌
پس چشمه سار ديده، پر از خون ناب كرد با چرخ كجمدار به زارى خطاب كرد
مطلع بند يازدهم‌
كاى چرخ سفله! داد ازين سرگرانيا كردى عزيز فاطمه خوار و، ندانيا!
بيت رابط بند يازدهم‌
آتش شو اى درون و بسوزان زبان من اى خاك بر سر من و اين داستان من!
٣٢. ناصرالدين شاه قاجار
(مقتول به سال ١٣١٣ ه. ق)
وى پس از پدرش محمد شاه با كاردانى ميرزا تقى خان اميركبير در سال ١٢٦٤ ه. ق به سلطنت رسيد. ولى اين پادشاه خودكامه و جوان بر اثر سعايت بدخواهان هنوز چهار سال از صدارت امير كبير نگذشته بود كه او را از سمت خود خلع و به فين كاشان تبعيد كرد و پس از گذشت چهل روز به قتل وى فرمان داد و بارقه اميدى كه در دل ملت براى آبادانى و ترقى‌