دامنه تأثير آثار عاشورايى‌
ابيات منتخبى كه از مراثى منظوم او در تذكره مرآة الفصاحه آمده، گويا برگزيده‌اى از تركيب بند عاشورايى او باشد. اين ابيات برگزيده، در عين روانى از ساختار لفظى قابل قبولى برخوردارند. متأسفانه به خاطر عدم دستيابى به اشعار عاشورايى او نمى‌توان پيرامون ميزان تأثيرگذارى آنها سخنى گفت، ولى چون وى از روحانيان بنام زمان خود بوده و از ائمه معروف جماعات شيراز به شمار مى‌آمده، طبعاً آثار منظوم ماتمى او در ميان علاقه‌مندان به وى و مردم متدين شيراز معروف بوده و بازتاب درخورى در زادگاه او داشته است.
برگزيده آثار عاشورايى‌
اى پرتو جلال و جمال و بهاى حق وى مظهر كمال و صفا و ضياى حق‌
اى تربت مقدس تو فتح كارها وى مرقد منير تو، كوى صفاى حق‌

كاروان شعر عاشورا ٣٥٨ ٢٣. عندليب كاشانى ..... ص : ٣٥٤
***
زينب چو ديد جسم برادر به خون تپان گفتا: فدات جان من، اى جان مصطفى!
چون شد كه باد حادثه افكند بر زمين اين نخل سر بلند ز بستان مصطفى؟
***
آن دم كه جسم پاك على اكبرش تپيد در خاك و خون، به دامن صحراى كربلا
شد نااميد و گفت به حسرت به نعش او بر اين سراى يا ولدى! بعدك العفا
***
فرياد العطش به سما مى‌رود هنوز از دشت كربلا، به هزاران فغان و آه‌
سرهاى سروران، به سر نيزه جفا وزسيلى خسان، گل رخسار ما سياه‌
آه از دمى كه عترت و اولاد مصطفى كردند رو به مقتل سلطان كم سپاه‌
ديدند پيكر شهدا گشته چاك چاك بى دست و پا و بى سر و بى افسر و كلاه «١»
٢١. گلشن شيرازى‌
(سده سيزدهم)
زندگينامه‌
نامش ميرزا محمد على، تخلص شعرى‌اش «گلشن» از طايفه زنگنه و زادگاهش شيراز است.
از شعراى دوره قاجاريه است و در زمان فتحعلى شاه مى‌زيسته است.
حاج على‌اكبر نواب شيرازى متخلص به «بسمل» كه تذكره دلگشاى خود را از سال ١٢٣٧ تا ١٢٤٠ ه. ق جمع‌آورى و تدوين كرده در بوستان دوم آن از گلشن شيرازى ياد كرده و درباره او مى‌نويسد:
«... شاعرى است سخندان و ديوانش گلستانى مالامال از گلهاى الوان، و از علوم رسمى با بهره و در فن عروض شهره، قواعد شعرى را نيكو دانستى و در رياضيات بذل جهدش چندان كه توانستى اكثر با اصحاب معرفت نشستى ... در مديح ائمه طاهرين قصايد رنگين گفته و در مصائب سيد شهدا درهاى گرانبها سفته دو دوازده بند: يكى بر نظم قوافى و رديف محتشم كاشى و ديگرى بر قوافى ديگر از گلشن طبعش شكفته ... اكثر با فقير جليس و در حجره يار وانيس بود. در سنه هزار و دويست و (اندى) به نداى كل نفسٍ ذائقة الموت، عالم فانى را بدرود نموده، صاحب ديوان است ....» «١»
سبك شعرى‌
آثار معدودى كه از وى باقى مانده است، بر سبك عراقى استوار مى‌باشد و در انواع قالب‌هاى شعرى از همين شيوه بيانى استفاده كرده است.
دامنه تأثير آثار عاشورايى‌
با اينكه گلشن شيرازى داراى دو دوازده بند ماتمى در رثاى سالار شهيدان بوده است، ولى به خاطر آن كه در دسترس قرار نداشته، مورد عنايت اهل فن قرار نگرفته است و در تذكره دلگشا نيز ابيات منتخبى از اين دو تركيب بند آمده و از چند و چون اين دو اثر اطلاع چندانى به دست نداده است.