آثار پرمحتوا آن هم با اين غناى ساختارى سبك اصفهانى، در تغيير نگرش شاعران سده‌هاى بعد نيز به حادثه خونبار عاشورا و رويكرد آنان به مقوله‌هاى والايى و ارزشى فرهنگ كربلا با تأثير ترديد ناپذيرى همراه بوده است.
برگزيده آثار عاشورايى‌
فياض لاهيجى، ارادت زايدالوصف و شيفتگى توصيف‌ناپذير خود را در نسبت به آل آللَّه در منظومه‌هاى آيينى‌اش در نهايت زيبايى و شيوايى به تصوير كشيده است كه براى پرهيز از دامنه‌دار شدن سخن از نقل نمونه‌هاى آن خوددارى مى‌كنيم.
از فياض لاهيجى يك تركيب چهارده بند عاشورايى در دست است كه همان گونه كه قبلًا در اين باره سخن گفتيم، از آثار برگزيده منظوم عاشورايى در سبك اصفهانى است كه در اينجا به نقل آن مى‌پردازيم:
در واقعه كربلا
عالم تمام، نوحه كنان از براى كيست؟ دوران، سياهپوش چنين در عزاى كيست؟
نيلى چراست خيمه نُه توىِ آسمان؟ جيب افق، دريده ز دست جفاى كيست؟
ديگر غم كه گونه خورشيد را شكست؟ بر روى مه، خراش كَلَف ز ابتلاى كيست؟
از غم سياه شد در و ديوار روزگار اين تيره فام غمكده، ماتمسراى كيست؟
اين صندلى مخمل مشكين به روى چرخ كز شهريار خويش تهى مانده، جاى كيست؟
خون شفق به چهره ايام ريختند گلهاى اين چمن، دگر از خار پاى كيست؟
خون در تنى نمانده، همان گريه در تلاش پيچيده در گلوى نفس هاى‌هاى كيست؟
از استماع ناله، دل از كار مى‌رود اين نيش داده سر به رگ جان، نواى كيست؟
دلها كباب گشت و، درونها خراب شد اين آه دردناك دل مبتلاى كيست؟
بر كف نهاده‌اند جهانى متاع جان دعوى همان به جاست! مگر خونبهاى كيست؟
سرتاسر سپهر، پر از دود ماتم است آخر خبر كنيد كه اينها براى كيست؟
گويا مصيبت همه دلهاى مبتلاست يعنى: عزاى شاه شهيدان كربلاست‌
آن شهسوار معركه كربلا، حسين مهمان نو رسيده دشت بلا، حسين‌
گلدسته بهار امامت به باغ دين آن نخل تازه پرور لطف خدا، حسين‌
آن خوبه ناز كرده آغوش جبريل آن پاره دل و جگر مصطفى، حسين‌
آن نور ديده دل زهرا و مرتضى يعنى: برادر حسن مجتبى، حسين‌
افتاده در ميانه بيگانگان دين بى غمگسار و بيكس و بى آشنا، حسين‌
شخص حيا و خسته خصمان بى حيا كان وفا و، كشته تيغ جفا، حسين‌
آن خوانده به رغبت افكنده به جور در دست كوفيان دغا مبتلا، حسين‌
از كوفيان ناكس و، از شما ميان دون در كربلا نشانه تيربلا، حسين‌
از دشمنان شكسته به دل، خارصد جفا و زدوستان نديده نسيم وفا، حسين‌
مانند موج لاله و گل در ره نسيم در خون خويشتن زده پُر «١» دست و پا، حسين‌
آنت جفاى دشمن و، اينت وفاى دوست بى بهره هم ز دشمن و هم دوست، ياحسين!
زين درد، پاى عشرت دلها به خواب رفت اين گرد، تا به آينه آفتاب رفت‌
گر صرف ماتم شه دوران شود كم است هر گريه‌اى كه وقف بر اولاد آدم است‌
جا دارد ار چو ابروى جانان شود سياه اين طاق سرنگون كه هلال محرم است‌
از بار غم خميده قد ماه نو، بلى پشت سپهر نيز ازين غصه‌ها خم است‌
آوخ ز گريه خيزى اين درد گريه سوز هر ديده گشت خشك و همان دجله يَم است‌
ماه محرم آمد و، عشرت حرام گشت باز اول مصيبت و، باز اول غم است‌
اين پنج روزه عمر، كجا داد مى‌دهد از بهر گريه، گر دهد عمر ابد كم است‌
باز آن دم است كز پس اين رستخيز خلق افتند در گمان كه قيامت همين دم است‌
زين غصه بس كه خاطر خورشيد تيره شد صبحى كه سر زند افق، شام ماتم است‌
تا روز، كار دل همه آه پياپى است تا شب، مدار ديده به اشك دمادم است‌
در پيش موج گريه، زمين را چه اعتبار؟ اين سيل را معامله با عرش اعظم است‌