اين مشترىِ جنس سعادت، كه در غمش باريده خون زديده كيوان، حسين توست‌
اين ماه آسمان ولايت، كه زخم او گرديده چون ستاره فراوان، حسين توست‌
اين آهوى حرم، كه تن او زچار سو گشت از جفا نشانه پيكان، حسين توست‌
اين گوشوار عرش الهى، كه آسمان در مرگ او دريده گريبان، حسين توست‌
اين ميوه دل تو، كه مى‌ريزى از غمش خوناب دل زديده به دامان، حسين توست‌
اين كشته مِناى شهادت، كه چون ذبيح گشته شهيد در ره يزدان، حسين توست‌
اين آفتاب دين تو، كانيك چو آفتاب مانده تنش برهنه و عريان، حسين توست‌
چون درد دل، حديث دمى با رسول كرد پس روى در بقيع به سوى بتول كرد
١٣
كاى مادر يگانه! دمى به سوى ما نگر پروردگان خويش، به غم مبتلا نگر
ما را، كه دست مادريت پرورانده بود بگشاى چشم و، بسته دست بلانگر
ما را كه با جفا همه بيگانگى بُدى اكنون به صد هزار جفا، آشنا نگر
ما را كه آفتاب بتابيدمان به رو چون آفتاب در همه جا بر ملا نگر
ظلمى كه خود به هيچ مسلمان روا نبود بر ما زكين فرقه كافر، روانگر
تنها، فكنده در شط خون بر زمين ببين سرها بريده بر سر نى در هوا نگر
سيل بلا، به هر طرفى خانه كن ببين كشتىّ ما، شكسته بحر فنا نگر
بر دودمان خويش، جفاى عدو ببين از خانمان، ذرارى خود را جدا نگر
احفاد خويش را، همگى در به در ببين اولاد خويش را، همگى بينوا نگر
قومى كه بود روح الامين پرده دارشان بى پرده از تطاول قوم دغانگر
آغشته بين به خون، تن فرزند خويش را بر اهل بيت او، ستم اشقيا نگر
چون نى، نواى اهل حريم رسول را بر نُه سپهر بر شده در نينوا نگر
يا بضعة الرسول! ز ابن زياد داد! كز كينه، خاك هستى ما را به باد داد
١٤
(آشوب)! دم زماه محرم چه مى‌زنى؟! از ماتم حسين على، دم چه مى‌زنى؟!
شرح از درون خسته پياپى چه مى‌دهى؟ دم از دل شكسته دمادم، چه مى‌زنى؟!
بنياد صبر عالم، از جا چه مى‌كنى؟ بنيان حال مردم، بر هم چه مى‌زنى؟!
در گوش جان، نواى مصيبت چه مى‌دمى؟! در بام دل، صلاى محرم چه مى‌زنى؟!
خوناب محنت از خم اندُه چه مى‌چشى؟ درد الم زميكده غم چه مى‌زنى؟!
زنجير صبر ماتميان را چه مى‌درى؟ هر جا نشسته، حلقه ماتم چه مى‌زنى؟!
بار فسوس، بر دل مشعر چه مى‌نهى؟ آتش، به جان چشمه زمزم چه مى‌زنى؟!
تشويش جان موسى عمران چه مى‌شوى؟ ناوك، به جسم عيسى مريم چه مى‌زنى؟!
پيوند عيش، از همه عالم چه مى‌برى؟ خرگاه غم به طارم اعظم چه مى‌زنى؟!
سخت آه و ناله از دل محزون چه مى‌كشى؟ بر سينه، دست واقعه محكم چه مى‌زنى؟!
زين بيش، شور در همه گيتى چه افكنى؟ عالم به هم زسوز به يكدم چه مى‌زنى؟!
تاب و توان حيدر و زهرا چه مى‌برى؟ آتش به جان سيد خاتم چه مى‌زنى؟!
بس كن! كه زين مقال، دل قدسيان تپيد خوناب دل زديده كرّوبيان چكيد «١»
١٩. ميرزا على‌نقى خان (حكيم)
(سده سيزدهم)
زندگينامه‌
ميرزا على نقى خان با تخلص «حكيم» و ملقب به حكيم الممالك، فرزند حاج آقا اسماعيل و از پزشكان فرهيخته دوره ناصرى است. وى از افراد فرنگ رفته و آشنا به علوم روز و نيز زبان‌هاى خارجه بود كه پس از داشتنِ مقامات و منصب‌هاى گوناگون سرانجام در دربار ناصرى با سمت پيشخدمت باشى مشغول به كار شد. از تاريخ تولد و درگذشت وى اطلاعى در دست نيست. «٢»