ز آن روز كه آن نخل قد، از پاى درآمد چون ديد چمن بر سر پا سرو روان را؟!
پيش نفس صبح، زمهر آينه گي
كاروان شعر عاشورا ١٩٦ ٢٠. جوياى تبريزى ..... ص : ١٩٣
رند تا غرقه به خون ديده شه كون و مكان را!
در حوصله لفظ نگنجد دگر اين حرف (واعظ) از سخن به كه ببنديم زبان را
كز گريه، دل و ديده خونبار فرو ماند طاقت: زشنيدن سخن: از كار فرو ماند «١»
١٩. شفيعاى شيرازى‌
زندگينامه‌
از شفيعاى شيرازى متخلص به «اثر» در تذكره‌ها به نامهاى مختلفى ياد شده است: شفيعاى اعمى شيرازى، شفيعاى اثر شيرازى، ميرزا شفيعاى شيرازى، اثر لارى، آخوند شفيعا و اثر شيرازى.
وى از شعراى نام آشنا و روشندل اواخر سده يازدهم و اوايل سده دوازدهم هجرى است كه در كودكى به خاطر ابتلا به بيمارى آبله، نعمت بينايى خود را از دست داده است.
شفيعاى شيرازى از شاگردان ميرزا محمدهادى قلندر متخلص به (شرر) و در غزل از شيوه شعرى ميرزا سعيد اشرف سود برده و با حزين لاهيجى مؤلف تذكرة المعاصرين معاصر و معاشر بوده است.
وى در زمان شاه سلطان حسين صفوى (١١٠٦- ١١٣٦) به اصفهان عزيمت مى‌كند و مورد توجه او قرار مى‌گيرد، و در آستانه كهنسالى به لار مى‌رود و در همان شهر بدرود حيات مى‌گويد.
اين بيت شفيعاى شيرازى از ديرباز مورد عنايت اهل ادب بوده و حكم مثل سائره را پيدا كرده است:
حرمت پير مغان بر همه كس لازم است سر زده وارد مشو، ميكده حمام نيست! «٢»
سبك شعرى‌
شيوه شفيعاى شيرازى (اثر) در انواع قالبهاى شعرى، سبك اصفهانى است حتى تركيب هفت بند عاشورايى او نيز كه مبتنى بر قرائت ماتمى و عاطفى از فرهنگ كربلا است، در همين شيوه شعرى سروده شده است.
دامنه تأثير آثار عاشورايى‌
شفيعاى شيرازى در مناقب ائمه اطهار عليهم السلام قصايد رنگينى در سبك اصفهانى دارد كه براى مشتاقان اين شيوه شعرى جاذبه‌هاى مضمونى را داراست.
در ديوان او، يك قصيده مناقبى و يك قصيده ماتمى در رثاى سالار شيهدان وجود دارد و هفت بند عاشورايى او نيز زينت بخش ديوان اين شاعر روشندل شيرازى است.
در بررسى آثار عاشورايى چهره‌هاى آشناى سبك اصفهانى توضيح داده‌ايم كه شيوه بيانى اين‌گونه آثار غالباً سبك عراقى و يا آميزه‌اى از سبك عراقى و سبك اصفهانى است، ولى تركيب هفت بندى شفيعاى شيرازى مى‌تواند به عنوان يك استثنا تلقى گردد چرا كه وجه غالب بيانى آن شيوه اصفهانى است و از همين روى در پيشينه شعر عاشورا در زبان فارسى از آثار معدودى به شمار مى‌رود كه در اين سبك شعرى ساخته و پرداخته شده و منزلت خاص به خود را دارد؛ و كسانى كه شعر آيينى را در سبك اصفهانى دنبال مى‌كنند، اين گونه آثار شفيعاى شيرازى راهگشاى آنان تواند بود.
برگزيده آثار عاشورايى‌
ضمن مرور ابياتى از دو قصيده مناقبى و ماتمى او درباره سالار شهيدان، حسن ختام اين مقال را با نقل تركيب بند عاشورايى وى رقم مى‌زنيم:
چراغ ديده نور خدا، حسين شهيد كه باشد از غم او خون ديده، دامنگير
چرا ستاره زچشمش به جاى اشك نريخت در آن نفس كه عيان ديد چرخ پر تزوير:
ز پا فتاده محبان و، مانده او تنها چو چشم ريخته مژگان به گرد فتنه اسير
به مهر خاك ضريحش چنان قوى حالند مواليان، كه كسى مهر را كند تسخير