در تذكره‌ها و منابع تاريخى، گاه به اسامى شعرايى بر مى‌خوريم كه داراى آثار فاخرى در مقوله‌هاى مناقبى و ماتمى خص
كاروان شعر عاشورا ٤٩ ٣٠. على‌اكبر(ناظم) بروجردى ..... ص : ٤٧
وصاً واقعه كربلا بوده‌اند ولى متأسفانه در پيشينه شعر آيينى به ثبت نرسيده و امروزه ما به اين گونه آثار دسترسى نداريم:
١٧. مولانا محمد شريف وقوعى تبريزى‌
(متوفاى ١٠١٨ ه ق) فرزند مولانا حدادى، كه در سبك وقوع طبع آزمايى مى‌كرده و تخلص شعرى خود را از همين سبك بر گزيده است، هنگامى كه به مجاورت در عتبات نايل مى‌گردد و در سلك خادمان حرم حسينى در مى‌آيد، اشعار شيوايى در مناقب آن حضرت مى‌سرايد كه فقط دو بيت از دو قصيده مناقبى او در تذكره‌ها آمده است:
دلم زمحنت دورى بسى به جان آمد به جان رسيد كه سوى تو دلستان آمد
امروز هر كرا سر اطاعت برين درست ايمن زشرمسارى فرداى محشر است «١»
١٨. نورالدين محمد ظهورى ترشيزى‌
(متوفاى ١٠٢٤ ه. ق) داماد مولانا ملك‌محمد قمى (متوفاى ١٠٢٤ ه. ق) از غزلسرايان نازك‌انديش و چيره‌دست سبك اصفهانى در نيمه دوم سده دهم و اوايل سده يازدهم هجرى است كه ديوان اشعارش تاكنون به چاپ نرسيده است.
اين هر دو غزلسراى زبر دست در بيجاپورهند و در يكسال بدرود حيات گفته‌اند (١٠٢٤ ه.
ق). در ساقى نامه ٩٢٥ بيتى خود، ظهورى ترشيزى در قسمت «قسَميه» از خون به ناحق ريخته سالار شهيدان در كربلا ياد مى‌كند:
به خويى، كه آتش به عالم زند به خونى، كه از كربلا دم زند
به قدّى، كه طوبى‌ عبارت از وست به چشمى كه در شهر، غارت از وست‌
به نازى، كه صد كشته را خونبهاست به قهرى كه با آشتى، آشناست‌
به بيرحمى چاره ساز كسى به عجز (ظهورى)، به ناز كسى‌
كه: ديگر مكن بر نگاهت جفا به زنجير نازش مفرساى، پا «٢»
١٩. مولانا محمد خرده كاشانى‌
از شعراى سده يازدهم هجرى و به تصريح مؤلف مآثر رحيمى (ج ٣، ص ٧٩٢ تا ٧٩٧) از شاگردان محتشم كاشانى است كه به مدت دو سال در عتبات مجاور بوده و اشعارى آبدار در مدح ابا عبداللَّه الحسين سروده كه در حال حاضر حتى بيتى از اين اشعار مناقبى را در اختيار نداريم و به جز ابيات پراكنده و يك ساقى نامه ١٩٢ بيتى از ديوان دوازده هزار بيتى اين شاعر بلند آوازه، در تذكره‌ها به ثبت نرسيده است. «١»
٢٠. ملانقى بروجردى‌
فرزند شيخ احمد از علما و شعراى بروجرد در سده دوازدهم هجرى است. در شرح حال وى آمده است:
«... فاصل، محدث، اديب، شاعر. مسافرت‌ها كرد. چندى در ديار كاشان زيستن گرفت و كتابى در مقتل به نام عين البكاء تأليف كرد به تاريخ هزار و يكصد و نود و نه، در اواخر زنديه، و اما صاحب الذّريعه نوشته: «الَّفَهُ ١٠٩٩» اما درست همان است كه من نوشته‌ام «٢» ...» از اوست:
قضا، نهاد به ره آن خدنگ و گفت: خموش! قَدر كشيد كمان بر نشانه، دوش به دوش‌
رسيد تير جفا و نشست تا دم پر به حلق نازك طفل حسين، على اصغر
گذر نمود ز بازوى شاه تشنه لبان قضانگر كه به يك تير مى‌زند دو نشان!
زسوز سينه خود، راه گريه را گم كرد به جاى گريه، به روى پدر تبسّم كرد
نظر به روى پدر كرد و آه سرد كشيد نهاد سر به سر سينه حسين، خوابيد «٣»
٢١. غالب دهلوى‌
(متولد ١٢١٢ ه. ق) نامش ميرزا اسداللَّه خان و زادگاهش آگره از شهرهاى هند و مذهبش تشيع، از غزلسرايان ممتاز زمانه خود به شمار مى‌رفته و داراى اشعار آيينى گرانسنگى است. آثارى كه از وى به زبان فارسى به جاى مانده در نظم: ميخانه آرزو، سبد چين، سبد باغ دو در، دعاء الصباح و رساله فنّ بانگ و در نثر: پنج آهنگ، مهر نيمروز، دستنبو، قاطع برهان، درفش كاويانى، مآثر غالب و متفرقات غالب، نمايانگر احاطه او در انواع علوم متداول زمانه خود و مهارت وى در نثر و نظم فارسى است.