«... مذهب شيعه اثنى عشرى داشته و به عقيده نگارنده انتساب ايشان به سلسله «اهل حق» موردى ندارد، زيرا توجه به محل جغرافيايى زادگاه «سيد» اهالى آنجا همه
كاروان شعر عاشورا ٣٢٧ ١٦. وقار شيرازى ..... ص : ٣٢٦
شيعه هستند و غور در اشعارش به ما اين شناخت را مى‌دهد.
... ديوان سيد يعقوب ماهيدشتى شامل نمونه‌هايى از غزليات، قصايد، مسمّطات، معما، رباعيات و مثنويات توسط محمد على سلطانى به خط خوشنويس ارجمند خانم فريبا مقصودى در سال ١٣٦٣ به چاپ رسيده است.» «١»
سبك شعرى‌
وى در سرودن شعر به زبان فارسى از سبك عراقى سود مى‌جسته و با دقيقه‌هاى كلامى و فنون ادبى آشنايى كاملى داشته و در بديهه سرايى نيز مشهور بوده است.
دامنه تاثير آثار عاشورايى‌
متاسفانه به دليل دسترسى نداشتن به ديوان اشعار وى، سخن گفتن در اين زمينه دشوار است، ولى با عنايت به منزلت شاعر در بين مردم طبعاً آثار ماتمى او در آنان تاثير گذار بوده و از مرثيه عاشورايى او كه در باغ هزار گل آمده مى‌توان دريافت كه آثار ماتمى او از ساختار محكم و غناى محتوايى برخوردار بوده است.
برگزيده آثار عاشورايى‌
در باغ هزار گل يك رباعى و يك بند از تركيب بند عاشورايى او آمده است كه عيناً نقل مى‌كنيم:
«... گويا در مجلسى كه به مناسبت عزاى سرور شهيدان حسين بن على- عليه السلام- برگزار شده، از سيد مى‌خواهند كه شعرى در خصوص آن مجلس بگويد. او نيز بداهه سرود:
رباعى‌
اين طرفه سماور كه به خود تاب دهد مى‌جوشد و از دو ديده سيلاب دهد
در ماتم بيدستى عباس على سقّاى حسينيه شده آب دهد! «٢»»
مرثيه عاشورايى‌
باز اين چه شورش است كه عالم پر آذرست؟ جن چون بشر چو مَلَك خاك بر سرست‌
باز اين چه شيون است؟ كه در خيل قدسيان شور و نوا و غلغله در عرش اكبرست‌
زين رستخيز عام كه گرديده آشكار گويى قيام عرصه ديوان محشرست‌
صاحب عزا: خدا و عزادار: ممكنات ماتمزده امام و به ماتم پيمبرست‌
از اهل آسمان و زمين شرق تا به غرب بر هر كسى كه مى‌نگرم ديده‌اش ترست‌
ماه محرم است و زقتل حسين يقين كو بر جهانيان و جهان جمله سرورست «١»
سبط نبى و زينت آغوش فاطمه‌سرو روان گلشن ساقى كوثرست سلطان كشتگان بيابان ماريه‌سردار سروران دو صد پاره پيكرست بهر شفاعت اين همه خوارى به جان خريدبر طاق عرش نام بلندش مصورست خون خدا و بدر دُجى‌ مهر مشرقين‌گلبرگ ناز گلبن خير النسا، حسين «٢»
١٤. حُزنى بروجردى‌
(ف ١٢٩٦ ه. ق)
زندگينامه‌
نامش ملا ابراهيم تخلص شعرى‌اش (حزنى) فرزند ملا محمد على از شعراى دوره ناصرى است. مؤلف تذكره حسين حزين در شرح حال او نوشته است:
«حزنى، ملا ابراهيم فرزند ملا محمد على مردى دانشمند و اديب بود. چندى در ديار نهاوند زيستن گرفت سپس به شهر خود برگشت. او در حدود سال هزار و دويست و نود و شش در روزگار ناصر الدين شاه چشم از جهان پوشيده ...» «٣»
سبك شعرى‌
از تنها مثنوى ماتمى او در رثاى سالار شهيدان كه در تذكره حسين حزين آمده مى‌توان‌