٨. مجرم افشار
(ف: حدود ١٢٨٠ ق)
زندگينامه‌
نامش ميرزا محمد على زادگاهش قريه چنار ساكن اسد آباد همدان تخلص شعرى‌اش «مجرم» و اصلش از طايفه افشار بوده و در سده سيزدهم مى‌زيسته است.
سيد احمد ديوان بيگى شيرازى در شرح حال وى مى‌نگارد:
«... در اول عمر صوتى داشته به درس و مشق هم مى‌پرداخته و در ايام عاشورا در مجالس شبيه نسخه اطفال مى‌خوانده ... اما در شاعرى تربيت از ميرزا حاجى محمد (بيدل) ديده و ترقى كامل كرده و آن چه محقق است قريب بيست هزار بيت از همه قسم شعر داشته كه همه را اهل فن به خوبى تصديق داشته‌اند بلكه مسمّطات او را كم از منوچهرى نمى‌دانسته‌اند و بعد از فوتش، از قرار تقريرِ مردم و ميرزا على پسرش- كه جوان آرام معقول مؤدبى است- ميرزا قادر بروجردى- كه حالش به جاى خود تحرير شده- با ميرزا على طرح الفت كلى ريخته عاقبت ديوان را از ميان برد و مفقود الاثر كرد. در مدت توقف كرمانشاهان هرقدر خواستم شعرى از او به دست آورم نشد، مكرّر هم به پسرش گفتم قسم‌ها خورد كه آن چه بود در همان ديوان بود و من هم چيزى محفوظ ندارم. بالاخره دو غزل و يك رباعى آورد كه در پشت كتابى ديدم. درآن حال خان سلطانى جزوى از اشعار او كه به بحر مثنوى مصدر به بعضى تحقيقات در مصائب جناب سبط سعيد شهيد- سلام‌اللَّه عليه- گفته و در حيات خودش چاپ شده بود بياورد. شامل بود بر دو مثنوى. يكى مختصر و در بحر تقارب و يكى مفصّل به اين بحر نوشته شده و چون شعر ديگر از او در ميان نبود والحقّ مثنوى او هم مطبوع بود، محض بقاى نام او و ماجور بودن خود تمام آن مثنوى را با همان دو غزل و يك رباعى در اين‌جا نگاشت. رحلتش در سال هزار و دويست و هشتاد و اند است در كرمانشاهان.» «١»
سبك شعرى‌
در آثار معدودى كه از «مجرم» افشار بر جاى مانده شيوه بيانى آنها بر سبك عراقى استوار است كه گه گاه با رگه‌هايى از سبك خراسانى همراه است. چون وى داراى مشرب عرفانى بوده اشعارش را هاله‌اى از اشراق و معرفت فرا گرفته است.