دامنه تاثير آثار عاشورايى‌
بنا به نوشته تذكره نويسان وى ديوان اشعارى در مراثى و نوحه و مصائب حضرت سيدالشهداء داشته «١» و هم اكنون نسخه‌اى از آن در كتابخانه ملى تبريز به شماره ٥٦٢ به خط خود شاعر در ١٦٧ برگ ١٦ سطرى موجود است. «٢» ترديدى نيست كه اشعار ماتمى وى در زمانه او مورد استفاده ارادتمندان سالار شهيدان قرار داشته و در ادامه حيات شعر عاشورا در منطقه آذربايجان غربى و بالندگى شعر آيينى در آن سامان موثّر بوده است.
برگزيده آثار عاشورايى‌
به خاطر عدم دسترسى به يكى از نسخه‌هاى خطى ديوان اشعار فناى زنوزى ناگزيريم به نقل يك غزل عاشورايى از وى بسنده كنيم:
غزل عاشورايى‌
باز اين فغان و غلغله اندر زمانه چيست؟ اين آتش زبان «فنا» را، زبانه چيست؟
مرغان باغ، كرده چرا سر به زير پر درمانده جمله از طلب آب و دانه چيست؟
پژمرده غنچه و گل بر گلستان چرا؟ برقى كزوست سوخته بر آشيانه، چيست؟
غنچه، فكنده پرده عصمت چرا ز رخ؟ بلبل ز غصه، بسته زبان از ترانه چيست؟
سنگ عزا به سينه زند مطرب از چه رو؟ بر چيده بزم عشرت چنگ و چغانه چيست؟
گفتم به مرغ دل كه به دهر اين چه شورشى است؟ اين داستان تازه چه و اين فسانه چيست؟
گفت: آن كه ديده بسمل در خون تپيده را داند به خون نشان ده ما را نشانه چيست؟
گفتم كه: نيست بى سبب اين شيون عجيب بر هاى و هوى ناگه مردم، بهانه چيست؟
گفتا: چونى، نواكن و بر نينوا گذر بنگر كه سرِّ ناله‌نى در ميانه چيست؟ «٣»
٤. قاآنى شيرازى‌
(١٢٢٣- ١٢٧٠ ق)
زندگينامه‌
نامش: ميرزا حبيب‌اللَّه فرزند محمد على گلشن، پر آوازه ترين قصيده سرا در سده سيزدهم‌