راز ربانى (اسرار الوحى سبحانى) - نسفی، عزیزالدین یا همدانی، میر سید علی - الصفحة ١٧٣ - حكايت

شود در امور نفس به عيوب خود و در سراير حق به غيوب‌[١]؛ و از ديد عيوب ديگران، به ديدن عيوب‌[٢] خود مشغول شود؛ و حيل ديو و مكر نفس و مكايد هوا را فهم كند، تا نفس و هوا را بر وى دسترس نماند[٣].

بيت‌[٤]

يحيى معاذ- رحمة الله عليه- گويد[٧]: آتش گرسنگى نوريست كه نار شهوت‌[٨] را بميراند. ذوالنون- رحمة الله عليه- گفت‌[٩]: جوانى را ديدم منور، چشم؛ در كعبه معظمه نهاده و آثار جوع و رياضت و امارات تغيير در ناصيت مبارك او پديد آمده. دينارى داشتم؛ بر دست او نهادم. برون انداخت؛ گفت: اى ذوالنون! اين دست تهى و شكم خالى و دل فارع را به سى هزار دينار خريده‌ام؛ به يك دينار هرگز نفروشم‌[١٠].

بيت‌[١١]

[١] -( غيوب) ندارد.

[٢] - به ديد عيوب.

[٣] - تا شيطان و نفس را بر وى دسترسى نباشد.

[٤] - مثنوى.

[٥] - روزه بى‌خامشى غيبت و لهو.

[٦] - روزه گر زانكه مى‌نهى تو اساس.

[٧] - عليه الرحمه گويد كه.

[٨] - نار شهوت نفس.

[٩] - ذو النون مصرى- قدس الله سره- گويد كه.

[١٠] - مطالب، تقديم و تأخير دارد. الف: يحى معاذ در آخر آورده شده و قبل از آن به ترتيب( ذو النون مصرى) و( مظفر ترمدى) آمده است؛ ب: بجاى حكايت ذو النون، اين مطلب آورده شده: ذو النون مصرى- قدس الله سره گويد كه: روزه جسم، ترك شراب و طعامست و روزه روح، ترك ذنوب و آثام است.

مظفر ترمدى- رحمة الله عليه- گفت كه: گرسنگى چون با قناعت جمع شود، شجره نهاد، ثمره حكمت بردهد؛ و دل، چشمه‌سار معرفت گردد و جان، حيات ابدى يابد و در شبستان سينه، شمع محبّت افروخته گردد و در دار الملك دل، عقل با ذكا و فطنت بود.

[١١]. مثنوى.