راز ربانى (اسرار الوحى سبحانى) - نسفی، عزیزالدین یا همدانی، میر سید علی - الصفحة ٢٤ - گزارش كار

تصحيح‌

بضرورت، تصحيح متن در مرحلتى چند به عمل آمد:

١. برابر نهادن نسخ در دست، و تعيين وضعيت هر يك‌

٢. برابر نهادن تراجم حديث و مقايسه آن با ترجمه اسعد افندى (ناسخ التواريخ) و ...

٣. برابر نهادن متن حديث و مقايسه آن با ارشاد القلوب ديلمى، بحار الانوار مجلسى، جواهر السنيه شيخ حرّ عاملى و ناسخ التواريخ سپهر.

٤. مراجعه به مآخذ و منابع ديگر:

الف- در رفع اشكالاتى كه همچنان باقى مانده بود؛

ب- شناختن نويسنده رساله؛

ج- در انطباق حكايات و قصص ...

گزارش كار

١. محرّران خاتون آبادى، نهايت امانتدارى را در استنساخ مرعى داشته بودند؛ تا آنجا كه اغلاط متن در دست را هم عينا منتقل نموده، هيچ كوششى را به غير از تحرير با خطى زيبا و آراسته، در نسخه‌بردارى مجدد به عمل نياورده بودند. پس نسخ آنان جز در مواردى قليل به كار نيامد.

٢. نسخه منسوب به ميرسيد على را با نسخه كتابخانه صفوى، تفاوتى چند است؛ كه توجه بدان، خالى از لطف نيست.

الف- رسم الخط دو نسخه برابر نيست و در موارد بسيارى با هم متفاوت است.

ب- تقديم و تأخير حكايات.

ج- كاستيها و اضافات در متن و حديث.

د- اختلاف بسيار در ترجمه و شرح، هم از حيث مطالب و هم از جهت شيوه نگارش؛ تقديم و تأخير افعال؛ حذف آنها و ساير موارد.

ه- اختلاف در عناوين ابيات و اشعار و حكايات: در نسخه مير، هيچ يك از مطالب مربوط به بزرگان متصوفه با عنوانى خاص نيامده، فقط با خط درشت و رنگ متفاوت،