تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٣٥ - فرمان أمير المؤمنين على
سپس با آنان چنان رفتار كن كه در روز حساب كه خدا را ديدار مىكنى، روسپيد و معذور باشى؛ زيرا اين گروه ناتوان و بينوا و به عدل و انصاف نيازمندتر از ديگران مىباشند و چنان باش كه براى يك يك آنان در پيشگاه خدا، عذرى داشته باشى. يتيمان را نوازش كن و زمينگيرشدگان و سالخوردگان را دلجويى نما؛ زيرا اينان بيچاره و درماندهاند و دست نياز نيز به سوى كسى دراز نمىكنند و براى ايشان جيره و خواروبارى معيّن كن كه بندگان خدايند و با خلاص كردن آنان از پريشانى و تنظيم خوراك و حقوق برايشان به خدا تقرّب جوى؛ زيرا هر كارى با درستى نيّت مقرون به اخلاص شود. سپس، همانا همه مردم يا برخى از آنان به صرف اينكه حاجاتشان را برآورده سازى، دلگرم و آرام نمىشوند مگر آن كه به طور حضورى عرايض خود را بازگو نمايند و اين رويارويى و پذيرفتن حضورى مردم، بر زمامداران دشوار و گرانبار است و البته هر گونه حقّى دشوار و گرانبار است، ولى خداوند اين دشواريها را براى اقوامى كه خواستار فرجام نيكاند و خود را به شكيبايى وامىدارند و به وعده راست خدا در باره صابران و شكيبايان اطمينان دارند، سبك و دلنشين مىسازد؛ پس تو نيز از آنان باش و از خداى يارى جوى.
بخشى از وقت خود را به كسانى اختصاص ده كه به تو نياز دارند و در آن وقت اختصاصى، خودت فارغ از هر كارى به امور آنان پرداز و براى همگان در يك مجلس عمومى اجازه ملاقات ده و با آنان همنشين شو تا براى خدايت كه تو را مقام بلند داده فروتنى كرده باشى و بفرماى تا سپاهيان و يارانت كه نگهبانانند يا محافظان تويند، به يك سو شوند، و با آنان در مجلس خود فروتنانه برخورد نما و هنگام گفتگو و رويارويى با ايشان، نرم گفتار و نرم رفتار باش تا سخنگويشان بدون اضطراب و بىلكنت زبان با تو سخن گويد؛ زيرا من از پيامبر خدا ٦ بارها شنيدم كه مىفرمود:
«به پاكى و قداست دست نيابد امّتى كه در آن بدون لكنت زبان و با صراحت، حقّ مستمندان از نيرومندان گرفته نشود»، پس درشتگويى و كندزبانى آنان را بر خود هموار ساز و تنگ حوصلگى و خود بزرگ بينى را از خود دور نماى تا خداوند كرانههاى رحمتش را به روى تو بگشايد و ثواب اهل طاعتش را به تو عنايت فرمايد.
اگر چيزى مىبخشى، چنان بخش كه بر تو گوارا افتد و اگر از بخشش خوددارى مىكنى بايد آن خوددارى تو با مهربانى و پوزشخواهى و فروتنى همراه باشد كه خداوند فروتنان را دوست دارد. و بايد گرامىترين ياورانت نزد تو آن كس باشد كه نرمخوتر و خوش برخوردتر است و با ناتوانان مهربانتر رفتار مىنمايد؛ ان شاء اللَّه.