تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٢٧ - فرمان أمير المؤمنين على
زيرا گزينش با اين دو شيوه، سرچشمه انواع ستم و خيانت و تحميل [كارمندان ناشايسته] بر مردم است و كارها با دغلبازى اصلاح نپذيرد. كارمندان خود را از ميان پرهيزگاران و دانشمندان و رياضت كشيدگان برگزين و از بين آنان نيز آزمودگان و آزرمداران از خانوادههاى نجيب و شرافتمند را كه در مسلمانى سابقه بيشترى دارند انتخاب نما، زيرا اينان اخلاقى گرانمايه و آبرويى محفوظتر دارند و طمعكارى آنان كمتر و عاقبت نگرىشان بيشتر است؛ پس بايد اينان در كارى كه بر عهده گرفتى ياوران تو باشند. آنگاه بر مسئوليت آنان بيفزاى و حقوق كافى به ايشان بپرداز كه اين شيوه، آنان را بر اصلاح حال خود نيرومند گرداند و از دست اندازى به اموالى كه در اختيار دارند، باز دارد و نيز اين كار تو براى آنها حجّت مىشود كه اگر از فرمان تو سرپيچى نمايند يا در امانت خيانت ورزند، محكوم گردند.
سپس بر كارهاى آنان مراقبت دار و بازرسان مخفى از مردم راستگوى و وفادار به خود بر ايشان بگمار؛ زيرا از بازرسى و مراقبت نهانى تو در كارهايشان آنان را به رعايت امانت و مداراى با رعيّت وامىدارد. از دستيارانت نيز مراقبت نما، اگر يكى از آنان دست به خيانتى گشود و گزارش بازرسان مخفى تو، در خيانت او مورد اتفاق بود، و همه به آن گواهى دادند، همين گزارشها كافى است تا او را به تنبيه بدنى مجازات كنى و آنچه به دست آورده از او بستانى و سپس او را خوار بدارى و داغ ننگين خيانت را بر پيشانيش بگذارى و طوق بدنامى را بر گردنش آويزى.
راههاى بهبود حال پرداختكنندگان خراج [ماليات] را با علاقه رسيدگى كن، زيرا سامان خراج و خراج دهندگان مايه بهبود وضع ديگران است و كار ديگران سامان نگيرد مگر به سامان يافتن خراجگزاران؛ زيرا همه مردم نان خوار خراج و خراج دهندگاناند؛ پس بايد آبادانى زمين بيشتر از دريافت خراج [ماليات] مد نظر تو باشد؛ زيرا ماليات و خراج فراهم نيايد جز به آبادانى زمين و هر كس بدون آباد ساختن، خراج و ماليات طلبد، شهرها را ويران سازد و مردم را هلاك نمايد و كارش استوار نماند جز اندكى، پس ماليات و خراج دهندگان همه شهرهايت را نزد خود گردآور و امر كن تا از وضعيّت سرزمين خود و راه كارهاى بهبود و گشايش كارشان به تو اطلاع رسانى نمايند. سپس از كارشناسان نيز در آن باره گزارش بخواه