تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٧٠٩ - سفارش امام كاظم

اى هشام! حكمت را به نادانان ياد ندهيد كه به حكمت ستم كرده‌ايد و آن را از اهلش باز نداريد كه به آنان ستم روا داشته‌ايد.

اى هشام! همان طور كه [دنيا پرستان‌] حكمت را براى شما واگذاشتند شما [نيز] دنيا را براى آنان واگذاريد.

اى هشام! آن كس كه جوانمردى ندارد دين ندارد و [نيز] آن كس كه جوانمردى ندارد خرد ندارد و عالى قدرترين مردم كسى است كه دنيا را براى خويش ارزش نداند. هان! همانا جسم‌هاى شما را بهايى جز بهشت نباشد؛ پس آنها را به چيز ديگرى نفروشيد.

اى هشام! به راستى امير مؤمنان بارها مى‌فرمود: «در بالاى مجلس كسى ننشيند جز مردى كه سه ويژگى را دارا باشد: چون از او چيزى پرسيده شود [به درستى‌] پاسخ گويد. و آن هنگام كه مردم از سخن ناتوان شدند او سخن گويد و نظرى بدهد كه به صلاح مردم باشد؛ پس هر كه هيچ يك از اين ويژگى‌ها را دارا نبود و در بالاى مجلس نشست احمق است» و حسن بن على عليهما السّلام فرمود: اگر نيازهايى را درخواست كرديد از اهل آن درخواست كنيد پرسيده شد: اى فرزند پيامبر خدا، اهل آن چه كسانى‌اند؟ امام حسن بن على عليهما السّلام فرمود: آنان كه خدا در كتابش داستانشان را نقل كرده و از آنان ياد نموده و فرموده است: «تنها صاحبدلان كه پند پذيرند» [زمر (٣٩)، آيه ٩] فرمود: آنان خردمندانند. و امام علىّ بن حسين عليهما السّلام فرمود: همنشينى با صالحان به صلاح انجامد و ادب آموزى از دانشمندان خردفزا است و فرمانبردارى از حاكمان عادل كمال بزرگ منشى است و به دست آوردن سود از دارايى كمال جوانمردى و راهنمايى مشورت جو، به انجام رساندن حقّ نعمت است و خوددارى از آزار رسانى، كمال خرد و آسودگى تن در دنيا و آخرت است.

اى هشام! به راستى خردورز با كسى كه بيم دارد تكذيبش كند سخن نمى‌گويد و از كسى كه بيم مضايقه دارد درخواست نمى‌كند و بر آنچه نتواند وعده نمى‌دهد و بر آنچه كه به خاطر اميدواريش نكوهيده گردد اميد نبندد و بر آنچه كه بيم ناتوانى از آن را دارد گام برندارد و امير مؤمنان ٧ بارها به ياران خود سفارش مى‌فرمود و مى‌گفت: شما را به خدا ترسى در نهان و آشكار و دادگرى هنگام خشنودى و خشم‌گيرى و به دست آوردن [حلال و ثواب‌] در تهيدستى و توانگرى سفارش مى‌كنم‌