تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٩١ - آنچه از نوه متقى پيامبر
و طعام دادن به مردم هنگام قحطى. سؤال شد: فرومايگى چيست؟ فرمود:
خردبينى و دريغ كردن از اندك. سؤال شد: پستى چيست؟ فرمود: اندك بخشى و بد و بيراه گفتن. سؤال شد: بزرگ منشى چيست؟ فرمود: بذل و بخشش در خوشى و در سختى. سؤال شد: بخل چيست؟ فرمود: آنچه را در دست دارى مايه شرف پندارى و آنچه را انفاق كنى تلف شده بدانى. سؤال شد: برادرى چيست؟ فرمود همراهى در سختى و در خوشى. سؤال شد: ترس چيست؟ فرمود: گستاخى بر دوست و گريز از دشمن. سؤال شد: توانگرى چيست؟ فرمود: خرسندى به روزى مقسوم كه نصيبش شده هر چند كم بوده باشد. سؤال شد: فقر چيست؟ فرمود: سيرى ناپذيرى نفس نسبت به هر چيزى. سؤال شد: جود چيست؟ فرمود: بخشش دسترنج خود. سؤال شد: كرم چيست؟ فرمود: خويشتن بانى در سختى و خوشى. سؤال شد: دل و جرأت داشتن چيست؟ فرمود: دست و پنجه نرم كردن با حريفان هم وزن خود. سؤال شد:
نيرومندى چيست؟ فرمود: سخت نبرد كردن و ستيزه با پرقدرتترين مردمان. سؤال شد: خوارى چيست؟ فرمود: هراس از راستى و اظهار حقيقت. سؤال شد: كجفهمى چيست؟ فرمود: مبارزه با فرمانده خود و آن كس كه مىتواند به تو زيان رساند.
سؤال شد: جلال و شكوه چيست؟ فرمود: انجام كار نيك و ترك كار زشت. سؤال شد: دورانديشى چيست؟ فرمود: صبر طولانى و مدارا با كارگزاران و هوشيارى نسبت به تمام [ترفندهاى] مردم. سؤال شد: شرف چيست؟ فرمود: همراهى با برادران و حفاظت از همسايگان سؤال شد: محروميّت چيست؟ فرمود: از دست دادن بهرهاى كه به تو عرضه شده بود. سؤال شد: سبكسرى چيست؟ فرمود: پيروى از فرومايگان و همنشينى با گمراهان. سؤال شد: درماندگى در سخن چيست؟ فرمود: با ريش خود بازى كردن و بسيار سينه صاف كردن هنگام سخن گفتن. سؤال شد: شجاعت چيست؟
فرمود: دست و پنجه نرم كردن با حريفان هم وزن خود و شكيبايى به هنگام شنيدن سخن نيشدار. سؤال شد: به زحمت افتادن چيست؟ فرمود: اظهار نظر در امورى كه به تو مربوط نيست. سؤال شد: سبكسرى چيست؟ فرمود: احمقانه از دست دادن مال و بىاعتنايى نسبت به آبروى خويش و سؤال شد: فرومايگى چيست؟ فرمود: اينكه انسان براى ارضاى نفس خود به خوشگذرانى پردازد و همسرش را [در اثر بىتوجّهى به وى] تسليم ديگران سازد.