تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٧٤١ - از گفتار امام كاظم
امام ٧ فرمود: زنديق كسى است كه خدا و رسولش را انكار كند و آنانند كه با خدا و رسولش دشمنى مىورزند. خداوند فرمود: «قومى را نيابى كه به خدا و روز بازپسين ايمان داشته باشند [و] كسانى را كه با خدا و رسولش مخالفت كردهاند- هر چند پدرانشان يا پسرانشان يا برادرانشان يا عشيره آنان باشند- دوست بدارند ... تا پايان آيه» [مجادله (٥٨)، آيه ٢٢] و اينان همان بىدينان هستند كه از يكتاپرستى به بىدينى روى گرداندهاند. پس هارون گفت:
مرا از نخستين كسى كه بىدين و زنديق شد آگاه كن. امام موسى ٧ فرمود: نخستين كسى كه در آسمان بىدين و زنديق شد ابليس لعنت شده بود كه گردن فرازى كرد و بر برگزيده و همراز خدا، آدم ٧ باليد و آن لعنت شده گفت: «من از او بهترم. مرا از آتش آفريدى و او را از گل آفريدى». [اعراف (٧)، آيه ١٢] پس از فرمان پروردگارش سرپيچى كرد و بىدين شد و بىدينى تا فرا رسيدن روز رستاخيز در نسل او به ارث باقى ماند.
هارون گفت: آيا ابليس داراى نسل است؟ امام ٧ فرمود: آرى، آيا سخن خداوند را نشنيدهاى كه «... جز ابليس كه از [گروه] جن بود و از فرمان پروردگارش سرپيچى كرد. آيا [با اين حال] او و نسلش را به جاى من دوستان خود مىگيريد و حال آن كه آنان دشمن شمايند و چه بد جانشينانى براى ستمگرانند* [من] آنان را نه در آفرينش آسمانها و زمين به شهادت طلبيدم و نه در آفرينش خودشان و من آن نيستم كه گمراهگران را همكار خود بگيرم». [كهف (١٨)، آيه ٥٠ و ٥١] به خاطر اينكه آنان نسل آدم را با سخنان آراسته و دروغهايشان گمراه مىكنند و [در ظاهر] به لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ شهادت مىدهند همان طور كه خداوند در فرمايش خويش آنان را توصيف نموده است: «و اگر از آنها بپرسى: «چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است؟ مسلّما خواهند گفت: «خدا». بگو: «ستايش از آن خداست» ولى بيشترشان نمىدانند». [لقمان (٣١)، آيه ٢٥] يعنى آنان اين سخن را جز به تلقين و عادت و به زبان نگويند و هر آن كس كه آگاهى [و اعتقاد] ندارند هر چند [به يكتاپرستى] گواهى دهد دو دل و حسود و دشمن است و به همين سبب، عرب گويد: «آن كس كه چيزى را نداند با آن دشمنى كند و آن كس كه به آن دست نيابد بر آن عيب گيرد و از آن روى گردان شود» زيرا او نادان و ناآگاه است.
- و گفتگويى طولانى ميان امام كاظم ٧ و ابو يوسف قاضى بود كه اينجا، جاى ذكرش نيست- سپس هارون الرشيد گفت: به حقّ پدرانت قسم مىدهم كه سخنان جامعى براى آنچه در جريانش هستيم به اختصار بفرمايى.