تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤١٥ - در باره امر به معروف و نهى از منكر كه از أمير المؤمنين
و مورد دلسوزى واقع نمىشوند در حالى كه شما از منزلت و موقعيّت خودتان براى كمك رساندن به آنان استفاده نمىكنيد و كسى را هم كه در اين راه احساس وظيفه مىكند و به آنان كمك مىنمايد مورد حمايت و كمك خود قرار نمىدهيد و با چاپلوسى و سازش با ستمگران، امنيّت خود را فراهم مىآوريد. تمام اين موارد از آن چيزهاست كه خداوند بدان فرمان داده تا جلوگيرى نماييد و به طور گروهى نهى از منكر كنيد در حالى كه شما از اين فرمان [مهم] غافل شدهايد. بيشترين مصيبت شامل حال شماست كه نتوانستيد جايگاه واقعى علما را حفظ نماييد و در اين خصوص مغلوب شديد و اى كاش شما شعورتان را در اين رابطه به كار مىگرفتيد! اين به خاطر آن است كه راهكارها و اجراى احكام به دست دانشمندان خداشناس است كه بر حلال و حرام خدا امين هستند و اين موقعيّت و منزلت از شما گرفته شده است و اين از دست دادن موقعيّت به سبب آن است كه شما در خصوص حقّ دچار تفرقه شديد و در باره راه و روش پيامبر ٦ با وجود دليل روشن، به اختلاف پرداختيد، در حالى كه اگر بر آزار شكيبا بوديد و به خاطر خدا تحمّل به خرج مىداديد، كارهايى را كه خدا بر شما مقرّر داشته بود به شما بازمىگرديد و از سوى شما در دسترس ديگران قرار مىگرفت و داورى در احكام خدا را نزد شما مىآوردند، ولى شما جايگاه و موقعيّت خود را به ستمكاران واگذاشتيد و زمام كارهاى خدا را به دست آنان سپرديد و آنان هم به شبهات عمل كردند و در پى خواهشهاى نفسانى خود رفتند. آنچه موجب سلطه آنان بر اين مقام شد، گريز شما از مرگ و شيفتگىتان به زندگى دنيوى بوده كه سرانجام از شما جدا خواهد شد. شما با اين روحيه و روش، ناتوانان را در چنگال اين ستمكاران گرفتار كرديد تا يكى بردهوار سركوفته باشد و ديگرى بيچارهوار سرگرم تأمين آب و نان. فرمانروايان، خودسرانه مملكت را دستخوش حوادث ناخوشايند نمايند و رسوائى و ننگ هوسبازى را با پيروى كردن از تبهكاران و گستاخى بر خداى جبّار، بر خود هموار سازند. در هر شهرى سخنور دربارى بر منبر فراز دارند و همه سرزمين اسلام بدون دفاع زير پايشان افتاده و دستشان بر انجام هر كارى در تمام آن سرزمينها باز است و مردم بردهوار بدون داشتن كمترين قدرت دفاع تحت فرمان آنهايند. برخى زورگو و كينه ورزند و بر ناتوان سخت مىتازند و برخى فرمانروايى هستند كه به خدا و قيامت اعتقادى ندارند. شگفتا! و چرا در شگفت نباشم كه زمين در تصرّف مردى دغلباز و ستمكار و ماليات بگيرى نابكار است كه هيچ مهر و ترحّمى بر مؤمنان ندارد؛ پس خدا در اين كشمكشى كه ما داريم داورى خواهد كرد و به حكم قاطع خود در اين مشاجره قضاوت خواهد نمود.