و خواه آنها كه با سرمايه خود از اين سو به آن سو سفر مى‌نمايند يا با هنر دست خود در پى كسب و سودند؛ زيرا اين افراد سرچشمه منافع و درآمد جامعه مى‌باشند و فراهم آورنده سودها در كشورند؛ از بيابان، دريا، دشت، كوهسار و جايى كه مردمان در آنجا گرد نيايند و در رفتن به آنجا جرأت ننمايند؛ مانند كشورهاى بيگانه و دشمن تو كه در سايه توجّه خداوند داراى صنايعى شده‌اند؛ بنا بر اين به بازرگانان احترام گذار و راههايشان را ايمن ساز و حقوقشان را محفوظ دار كه آنان مردمى آرام و مسالمت جوى‌اند كه نه از فتنه‌گريهايشان هراسى است و نه از توطئه و آشوبشان حذرى. آرزوى آنان اين است كه امنيّت برقرار باشد و سلطان پايدار. پس به كار آنان نظارت كن، خواه در اقامتگاه تو باشند و خواه در شهرهاى ديگر تو. ولى با اين همه بدان كه بسيارى از بازرگانان سخت تنگ‌نظر و زشت آزند و احتكار مى‌كنند و به ميل خود براى كالاها قيمت مى‌گذارند و اين سودجويى و گرانفروشى، مايه زيانمندى عموم مردم و عيب و ننگ براى زمامداران است؛ پس از انبار كردن كالاها جلوگيرى كن كه پيامبر خدا ٦ از آن منع فرموده بود. و بايد خريد و فروش به آسانى صورت گيرد با ترازويى درست و قيمتى عادلانه كه به هيچ يك از دو طرف، فروشنده و خريدار، اجحاف نشود. پس هر كس بعد از نهى تو باز هم دست به احتكار زد، وى را بازداشت كن و كيفرش ده ولى هرگز كيفر و مجازات را نبايد از حدّ و مقرّرات درگذرانيد؛ زيرا پيامبر ٦ با محتكر چنين برخورد كرد. آنگاه، خدا را! خدا را! در باره طبقه فرودستان، آنان كه راه چاره ندانند و از بيچارگان، بينوايان، نيازمندان، رنجبران و زمين‌گيرشدگانند؛ زيرا در اين طبقه، مردمى هستند كه با كمترين نوايى قناعت كنند و حيا مانع است كه دست نياز جلوى ديگران دراز نمايند. خداوند حقّى براى اين طبقه اختصاص داده و از تو خواسته است كه آن را پاس دارى؛ پس، از حقوق آنان پاسدارى كن و سهمى از غلات املاك خالصه اسلام را، در هر شهرى، به آنان اختصاص ده؛ زيرا براى دورترين آنان همان سهمى است كه براى نزديكترين ايشان است. آنچه بر عهده تو نهاده‌اند، رعايت حقّ ايشان است. مبادا توجه به امور ديگر، از پرداختن به آنان بازت دارد، زيرا اين بهانه كه كارهاى كوچك و جزئى را به سبب پرداختن به كارهاى مهم و سترگ، از دست دادى، عذرى موجّه به شمار نمى‌آيد و از تو پذيرفته نمى‌شود؛ پس همّت خود را از رسيدگى به نيازهايشان دريغ مدار و خودخواهانه از آنان روى برمگردان و براى خدا فروتنى كن تا خدا مقامت را بلند گرداند و با ناتوانان فروتنى در پيش گير و به آنان بنما كه در اين كار به آنها نيازمندى و كارهاى كسانى را كه، به تو دسترسى ندارند و در ديده‌ها خوارند و مورد تحقير دولتمردانند، خود دلجويانه مورد رسيدگى قرار ده و بر آنان كسى را كه مورد اعتماد توست و از پروا پيشگان و فروتنان به شمار مى‌آيد، برگمار تا به كارهايشان رسيدگى نمايد و نيازهايشان را به تو گزارش دهد.