تحف العقول ت حسن زاده - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٩ - بخشى از حكمتها و سخنان پيامبر

و اما نشانه پارسا شش چيز است: از خدا مى‌ترسد، از شدّت و تندى خدا بر حذر مى‌باشد، چنان صبح را به شب و شب را به صبح مى‌رساند كه گويى خدا را به چشم مى‌بيند، به دنيا اهميّتى قائل نيست و هيچ چيز دنيا به ديده او بزرگ نيايد؛ زيرا خوش اخلاق و نيكو نهاد است.

و اما نشانه شخص خودنما چهار چيز است: در موضوعاتى كه به او مربوط نمى‌شود بحث و جدال مى‌كند، با بالادست خود مى‌ستيزد، بدان چه نتواند رسيد دست مى‌يازد و بر آنچه نجاتش ندهد همّت مى‌گمارد.

و اما نشانه ستمكار چهار چيز است: به بالادست خود از طريق نافرمانى ستم كند، با زور و درشتى به زير دست خود مسلّط شود، با حقّ دشمنى ورزد و ستم را علنى نمايد.

و اما نشانه رياكار چهار چيز است: در حضور ديگران خود را بر طاعت خدا حريص نشان مى‌دهد، در تنهايى سستى و تنبلى مى‌ورزد، در هر كارى شيفته ستايش و تقدير است و در ظاهر سازى سخت تلاش مى‌كند.

اما نشانه منافق چهار چيز است: هرزه درون است، زبانش مخالف دلش است، گفتارش با كردارش هماهنگ نيست و نهان او با عيانش سازگارى ندارد؛ پس واى بر منافق از آتش دوزخ! و اما نشانه حسود چهار چيز است: غيبت، چاپلوسى، شاد شدن از گرفتاريهاى ديگران و ... (؟) [چهارمين نشانه در تمام نسخه‌ها افتاده است‌] و اما نشانه اسرافكار چهار چيز است: به كارهاى باطل مى‌نازد، آنچه را فراخور حالش نيست مى‌خورد، در كارهاى خير بى‌رغبت است و هر كس به او سودى نرساند، انكارش مى‌كند.

و اما نشانه غافل چهار چيز است: كورى، اشتباه و ندانم كارى، سرگرمى و فراموشى.

و اما نشانه تنبل چهار چيز است: چندان سستى كند كه به كوتاهى گرايد و چنان كوتاهى نمايد كه به فروگذارى انجامد و فروگذارى كند تا آنجا كه دلتنگ شود و دلتنگى كند چندان كه گناهكار و دل مرده گردد.

و اما نشانه دروغ پرداز [كذّاب‌] چهار چيز است: اگر سخنى گويد راست نگويد، اگر سخنى برايش گويند تصديق ننمايد، سخن چينى كند و به ديگران تهمت زند.