و اما نشانه فاسق چهار چيز است: بازى و سرگرمى، ياوه سرايى، ستمگرى و بهتان گويى. و اما نشانه خيانتكار چهار چيز است: سرپيچى از خداى رحمان، آزردن همسايگان، كينه‌توزى به ياران و تمايل به طغيان. شمعون راهب گفت: مرا شفا دادى و از نابينايى، بصيرت و بينايم بخشيدى، اينك روشهايى به من بياموز تا به كمك آنها هدايت گردم. پس رسول خدا ٦ فرمود: اى شمعون! راستش تو را دشمنانى است از جنّ و انس كه به دنبال تو هستند و با تو مى‌جنگند تا دين و اعتقادات را بربايند؛ امّا دشمنانى كه از انسان‌ها دارى، گروهى‌اند كه بهره‌اى از آخرت ندارند و به آنچه نزد خداست رغبتى ننمايند و تمام تلاش آنان در راستاى خرده‌گيرى و عيب‌جويى از كارهاى مردم است در حالى كه از خودشان هيچ عيبى نمى‌گيرند و از كردار خود نيز بر حذر نمى‌باشند؛ اگر تو را صلاحكار ديدند بر تو حسد نمايند و گويند خودنما و رياكار است و اگر تو را خلافكار يافتند، گويند هيچ خيرى در او نيست.

و امّا دشمنانى كه از جنّيان دارى، شيطان و لشكريان اويند؛ پس هر گاه شيطان پيش تو آيد و گويد: پسرت مرد! بگو: همانا زنده‌ها براى مردن آفريده شده‌اند و اينك پاره تن من به بهشت درآمد، به راستى كه اين امر شاد، و مسرورم مى‌گرداند. و هر گاه نزد تو آيد و گويد: مالت از دست رفت، بگو: سپاس خداى را كه خودش داد و خودش گرفت و [با گرفتن آن مال و منال‌] مرا از زكات معاف ساخت و [ديگر] زكاتى بر من واجب نيست. و هر گاه [شيطان‌] نزد تو آيد و گويد: مردم بر تو ستم مى‌كنند و تو بر آنان ستم روا نمى‌دارى. بگو: همانا روز قيامت از كسانى كه بر مردم ستم مى‌نمايند بازخواست شود و «بر نيكوكاران هيچ راهى [براى بازخواست و عقاب‌] نيست».[١] و چون نزدت آيد و گويد: چقدر احسان و بخشش مى‌كنى! [با اين تعريف و تمجيد] قصد دارد تو را گرفتار خودپسندى و خود بزرگ بينى سازد و تو در پاسخ او بگو: بدكارى من از نكوكاريم بيشتر است. و چون نزد تو آيد و گويد: چه بسيار نماز مى‌خوانى! در پاسخ او بگو: غفلت من از نمازم بيشتر است. و چون تو را گويد: چقدر به مردم بخشش مى‌كنى! بگو: آنچه مى‌ستانم از آنچه مى‌دهم بيشتر است. و هر گاه به تو گويد: چه بسيار بر تو ستم مى‌نمايند! بگو: آنان كه مورد ستم من قرار گرفته‌اند زيادترند. هر وقت تو را گويد: چقدر اهل كار و عمل هستى! بگو: عصيان و سرپيچى‌ام طولانى بوده است. و هر گاه نزدت آيد

______________________________
(١) سوره توبه (٩)، آيه ٩١.

[١] سوره توبه( ٩)، آيه ٩١.