بدون ترديد محيط فاسد و ناسالم، امر تربيت اخلاقى را دشوار و چه بسا ناممكن مى‌سازد. از اين‌رو سالم‌سازى محيط- كه تقريباً معادل احياى فريضه امربه‌معروف و نهى‌ازمنكر است- وظيفه‌اى عقلى- انسانى و نيز تكليفى دينى براى همگان است. مقصود از اين شيوه، ايجاد و احياى خوبى‌ها و حذف و طرد امور ناپسند، در ميان آحاد جامعه است. نكات زير اهميّت و ابعاد امربه‌معروف و نهى‌ازمنكر را كه در حقيقت تسهيل‌كننده تربيت اخلاقى در جامعه است، روشن‌تر مى‌كند:

١. امر به معروف و نهى از منكر، به وضوح اين نكته را در بردارد كه دعوت بايد به يك امر شناخته شده شرعى و مطلوب عقلى باشد.[١] از اين‌رو هرگاه سخن از واجب يا حرام شرعى است، بايد پشتوانه فرهنگى آن ايجاد شود و به عنوان يك معروف يا منكر نزد غالب مردم شناخته شود. در چنين شرايطى است كه امربه‌معروف و نهى‌ازمنكر مقبوليت و تأثير همگانى خواهد داشت. به‌عبارت ديگر مشكل در دشوارى امربه‌معروف و عدم پذيرش كلى آن نيست، بلكه در موارد و مصاديق خاصى است كه معروف بودن يا منكر بودن آن به قدر كافى و مستدل براى مردم بيان و روشن نشده است.

٢. امربه‌معروف و نهى‌ازمنكر، وظيفه‌اى همگانى است، ولى امر و نهى‌كنندگان بايد واجد شرايط خاصى باشند؛[٢] از جمله شناخت شرايط و مراتب امر و نهى و نيز شناخت خود معروف و منكر. افزون بر اينها، شيوه بيان و تذكر بايد به گونه‌اى باشد كه بيشترين احتمال تأثير را داشته باشد.

٣. موارد امربه‌معروف و نهى‌ازمنكر بايد گسترش يابد و به مصاديق خاصى كه امروزه در جامعه شيوع بيشترى دارد (مثل بدحجابى) محصور نگردد. رفتارهاى خلاف اخلاق مثل اخذ رشوه، تهمت زدن، غيبت كردن و بدگويى، بايد به صورت يك فرهنگ عمومى مورد نهى‌ازمنكر و تذكرهاى حساب شده قرار گيرند، تا مثلًا افراد بدحجاب احساس نكنند نهى‌ازمنكر همواره در باره آنان است.

د. تغيير موقعيت: نيرومندى و اثرگذارى شرايط محيطى گاهى به‌قدرى است كه فقط با جابه‌جايى و تغيير موقعيت، تربيت اخلاقى ممكن مى‌گردد. اگر چه تغيير محيط معمولًا

[١] - المعروف اسم لكلّ فعل يعرف بالعقل او الشرع حسنه و المنكر ما ينكر بهما.( المفردات)

[٢] - سوره توبه، آيه ٧١. و ر. ك: الميزان، ج ٣، ص ٣٧٣