اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٦٣ - ١ ايجاد محيط تربيتى مساعد

اميرمؤمنان ٧ در نامه خود به مالك‌اشتر، به اين عنصر زمينه‌ساز چنين تصريح مى‌فرمايد:

لازم است در حوزه ادارى از افراد بافضيلت استفاده كنى؛ همانان كه در خاندان‌هاى شريف به‌وجود آمده و با حسن سابقه و نيك‌نامى زندگى كرده‌اند؛ مردمى كه داراى رشادت، شجاعت و صاحب علوّ همّت و سخاوتند؛ زيرا چنين مردمى كانون كَرَم و شاخه شجره نيكى و فضيلت هستند.[١]

بنابراين فرزندانى كه در دامان مادران شايسته و زير چتر حمايت پدران بافضيلت، رشد مى‌يابند، مهم‌ترين عنصر زمينه‌ساز محيطى و تربيتى پشتيبان آنان است.[٢]

دو. انتخاب نام شايسته كه از حقوق فرزندان بر والدين شمرده و بدان سفارش شده است.

نخستين نيكى هر كسى در حق فرزندش نام نيكو گذاردن است. پس هر كدام از شما براى فرزندتان نام نيكو انتخاب كنيد.[٣]

نام نيكو و شايسته، آثار تربيتى و روان‌شناختى دارد و مى‌تواند زمينه گرايش فرد به صلاح و فلاح و خوبى‌ها را فراهم كند و يا او را به سمت فرومايگى سوق دهد. (

الاسم يدلّ على المسمّى)

سه. انتخاب محل زندگى (كشور، شهر يا روستا، محله و همسايگان) نيز از عناصر زمينه‌ساز است. همچنين انتخاب محل تحصيل، كار، دوستان و همكاران همگى در زمينه‌سازى اهميّت دارند.[٤]

ب. الگوسازى: مى‌توان گفت، سازندگان اصلى هر محيط، نخبگان و سردمداران آن جامعه و محيطاند. بنابراين يكى از شيوه‌هاى ايجاد محيط تربيتى مساعد، پديدآوردن الگوهاى شايسته در آن محيط و طرد الگوهاى ناشايست است. وجود الگوهاى محبوب در جامعه، به خودى خود افراد آن محيط را به‌سوى آنان سوق مى‌دهد و مكارم اخلاقى ايشان را، ديگران الگوبردارى مى‌كنند.

[١] - نهج البلاغه، نامه ٥٣

[٢] - علاوه بر آثار ژنتيكى آنها كه فعلًا مورد نظر نيست

[٣] - اوّل مايبرّ الرجل ولدَه ان يسمّيه باسم حسن فليُحسِن احدُكم اسمَ ولده.( وسائل‌الشيعه، ج ١٥، ص ١٢٢)

[٤] - در مورد تأثير هم‌نشينان و دوستان پس از اين بحث خواهيم كرد