اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ٢٠٤ - ٧ مداومت بر عمل

حوزه اخلاق، ملكات اخلاقى مى‌گوييم.

قرآن‌كريم اهميت خاصى به عمل مى‌دهد: «براى انسان جز حاصل تلاش او نيست. و [نتيجه‌] كوشش او به‌زودى ديده خواهد شد.»[١]

در آيات بسيارى، ايمان را كافى نمى‌داند، بلكه عمل را براى تكميل و اتمام آن لازم مى‌شمارد:

كسانى‌كه كارهاى شايسته كنند- چه مرد و چه زن- در حالى كه مؤمن باشند، هم آنان داخل بهشت مى‌شوند و به‌قدر گودى هسته خرمايى مورد ستم قرار نمى‌گيرند.[٢]

مقصود از كارهاى شايسته (/ عمل صالح) غالباً همان رفتارهاى اخلاقى است. درجات افراد نيز برحسب اعمال آنان است؛ يعنى يكى از معيارهاى درجه‌بندى افراد، عملِ آنان است:

براى هر يك آنها از آنچه انجام داده‌اند، مراتبى است و پروردگارت از آنچه مى‌كنند، غافل نيست.[٣]

روايات نيز با تحريض و ترغيب بر عمل، جايگاه برجسته‌اى به آن مى‌دهند:

امام على ٧: «امروز، وقت عمل است و محاسبه‌اى در كار نيست و فردا هنگام محاسبه است و جاى عمل نيست.»[٤]

امام باقر ٧: «هيچ‌كس به آنچه نزد خداوند برايش فراهم شده نايل نمى‌گردد، مگر با عمل.»[٥]

امام على ٧: «انسان را چيزى جز عمل همراهى نمى‌كند.»[٦]

در باره اهميّت استمرار و مداومت در عمل، آيات و روايات زير را مى‌توان شاهد آورد:

«اگر مردم در راه درست، پايدارى ورزند، قطعاً آب گوارايى بديشان مى‌نوشانيم.»[٧]

امام على ٧: «اعمال كمى كه بر آن مداومت داشته باشيد، اميدوار كننده‌تر از اعمال بسيارى است كه از آنها خسته شويد.»[٨]

[١] - سوره نجم، آيه ٣٩ و ٤٠

[٢] - و من يعمل من‌الصالحات من ذكر او أُنثى و هو مؤمن فأُولئك يدخُلون‌الجنّه و لايُظلمون نقيراً.( سوره‌نساء، آيه ١٢٤)

[٣] - و لكلٍّ درجاتٌ ممّا عملوا، و ما ربّك بغافل عمّا يعملون.( سوره انعام، آيه ١٣٢)

[٤] - اليوم عمل و لاحساب و غداً حساب و لاعمل.( نهج‌البلاغه، خ ٤٢)

[٥] - ... لا ينال ما عند اللّه الّا بالعمل.( وسايل، ج ١، ص ٦٩)

[٦] - المرء لايصحبه الّا العمل.( غررالحكم، فصل ٤، ص ١٥١)

[٧] - و أن لو استقاموا على الطريقةِ لأَسقيناهم ماء غدقاً.( سوره جن، آيه ١٦)

[٨] - قليل تدوم عليه ارجى من كثير مملول منه.( نهج‌البلاغه، ابن ابى الحديد، ج ١٩، ص ١٦٩)