ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٥٠٥ - توضيح و رفع اعتراض

ناديده را چگونه مى‌توان پرستيد، حقيقت عبادت انجام وظيفه خضوع عميق و بنده‌وارى است در برابر معبود، وقتى معبود را نبينى اين عمل كار بى‌موضوع و نامعقولى است اين شبهه در نهاد يهود بود كه وقتى به بت‌پرستها رسيدند به حضرت موسى پيشنهاد كردند «اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ» براى ما هم معبودى مقرر كن محسوس و ديدنى چنانچه اينها معبودان محسوسى دارند.

همين شبهه در محيط اسلامى تأثير كرد و بعضى را به عقيده باطل جسم دانستن خدا كشانيد، و جمعى كه اين عقيده را رسوا ديدند به فكر انتخاب نايب خدا افتادند و گفتند: در موقع نماز و عبادت بايد صورت مرشد را در نظر گرفت و به حساب او عبادت را انجام داد.

اين شبهه در دوران تابعين و در حكومت امير المؤمنين (ع) هم رسوخ داشته چنانچه از سؤال ذعلب يمانى از آن حضرت به خوبى آشكار است.

(امالى صدوق مجلس ٥٥ حديث ١).

على (ع) در ضمن كلام خود فرمود: از من بپرسيد پيش از آنكه مرا از دست بدهيد، سوگند بدان كه دانه را شكافد و نفس كش برآرد اگر از من بپرسيد از هر آيه كه در شب نازل شده يا در روز، در مكه يا در مدينه، در سفر يا در حضر، ناسخ است يا منسوخ، محكم است يا متشابه از تأويلش يا از تفسيرش از آن به شما خبر دهم.

مردى بود به نام ذعلب تيز زبان و سخنور و پردل، گفت پسر ابى طالب به جاى بلندى بر آمده و من امروز او را نزد شما شرمسار كنم به وسيله مسأله‌اى كه از او بپرسم، گفت: يا امير المؤمنين پروردگار خود را ديدى؟

فرمود: واى بر تو اى ذعلب، من آن كس نيستم كه بپرستم خدائى را كه نديدم، گفت: چطور او را ديدى؟ براى ما توصيفش كن، فرمود: واى بر تو، ديده سر به رؤيت بصر نتواند او را درك كند و ليكن دلها به حقيقت ايمان او