ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٥٧٢ - ٣ - قابليت حركت

تأملى كنند و باين نكته متوجه شوند كه اين قلندر پر گو تا چه حد از منطق علم و بررسى حقائق بر كنار است و در زمينه طرح دقيق‌ترين مسائل علمى مذهبى كه سر و كار با دقتهاى علمى فراوان دارد مانند يك مشت بذله‌گو سر سفره غذا به تعارف و من بميرم و تو بميرى برگزار مى‌كند و در حقيقت همين را مى‌گويد كه بابا اصل ديدار يار است، چه كار دارى كه مى‌شود يا نمى شود، آن وقت ديده را مى‌بندد و مى‌گويد: اصل اين است كه جائز است و دليل هم طبق اين اصل داريم و ظواهر حجت است، اين ماهيت بحث و تحقيق آقاى غزالى است در اين مسأله بغرنج علمى.

قاطع‌ترين حل اين مسأله از نظر بيانات شرع و دلالات قرآن همين حديث مصاحبه أبو قره است با امام هشتم كه شرح آن گذشت و از نظر منطق عقلى بر اساس بررسى شرائط امكان رؤيت به چشم است كه در شش ماده ذكر شد و با توجه به اين شرائط و تأمل در آنچه از واقع وجود واجب الوجود و خداوند جهان روشن است، امتناع تعلق رؤيت به ذات الهى است و به علاوه از آن در ضمن اخبار اين باب منطقهاى عقلى ديگر هم وجود دارد كه بيان مى‌شود:

اكنون ما در شرح هر كدام از احاديث آينده اشاره مى‌كنيم كه نظر به عدم تحقق كدام يك از شرائط امكان رؤيت دارد و آن را نسبت به ذات حق منتفى مى‌شمارد و حتى در آخرت هم امتناع رؤيت نسبت به خداوند با ديده سر را به قوت خود باقى مى‌داند، البته در هر خبرى موضوع از نظر يكى از اين شرائط بررسى شده و به حساب اينكه آن شرط مخصوص در نظر سائل بوده و يا آنكه امام بررسى شرط مخصوصى را به فهم او نزديك‌تر مى‌دانسته آن را مورد بحث قرار داده است. در اين خبر اشكالاتى وجود دارد:

١- حكم به ضديت معرفت اكتسابى و معرفت ضرورى از رؤيت.