ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٥١٦ - ٣ - سنة قائمة

پيمبران به مردم اعلام شده و در هر مذهب و ملتى كه مبدأ نبوت دارد وجود دارند و از نظر دينى قوانين اسلام ثابت و ناسخ قوانين اديان گذشته است ولى باز عموم حديث آنها را هم شامل است، مقصود اين است كه اين تعبير فريضه عادله قالب معناى قوانين عادله است و منظور كلى دارد و مقصود علم به قوانين عادله است و يك قسمت از قوانين عادله هم قوانين بشرى است كه از روى تجربه و عقل و شور عمومى وضع شده است و در مواردى كه با صريح قوانين الهيه مخالف نباشند مورد اعتبار و عمل است يا از نظر اينكه عقل بطور استقلال يكى از ادله احكام است چنانچه جمعى علماى اسلامى معتقدند و يا از نظر كلياتى كه در شرع رسيده مانند قانون الزام كه مى‌فرمايد: «ألزموهم بما الزموا به انفسهم» يعنى مردم را پابند و متعهد تعهدات قانونى خودشان بدانيد.

٣- سنة قائمة:

روش زنده و پا بر جا، كلمه سنت به معنى روش و رويه است چنانچه مى‌فرمايد: «سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي‌ فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها» يعنى روش خدا كه مردم را بر آن آفريده و استعمال آن در امور مستحب يا سنت به معنى فعل و قول و تقرير معصوم كه از اصطلاحات فقه و اصول فقه است در دوران اول اسلام وجود نداشته و حمل كلام پيغمبر (ص) بر آن روا نيست.

منظور از سنت قائمه نحوه عمل به قوانين و موضوع پراتيك است كه جنبه اجراء قوانين را دارد، مثلا قانون است كه نماز واجب است و خوب است به جماعت ادا شود ولى در مقام عمل به اين قانون تشكيل اجتماع در مسجد و مواظبت بر اوقات نماز و فراهم ساختن وسائل و تسهيلات يك سنت و روش اسلامى است و هر قانونى از نظر اجراء و عمل وضع مساعدى دارد كه سنت و روش اجراء آن قانون است و عمليات پيغمبر اسلام را هم به همين نظر سنت گفتند كه طرز اجراء احكام و قوانين خدا را كه در قرآن مجيد مقرر شده بود به مردم ياد مى‌داد و اين گونه امور از نظر امروزه نظامنامه گفته مى‌شود و مقصود از اين تعبير سنة قائمة علم به طرز اجراء و عمل به قوانين است.