ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦١٨ - ٢ - حقيقت بداء از نظر تعليمات شرع و نظر مذهبى

مرحوم مجلسى (ره) پس از نقل همين اقوال و اقوال ديگر و حذف اقوال ديگر مى‌گويد: وجوهى كه نقل شد از معنى بداء كنار است و با آن از آسمان تا زمين تفاوت دارد و بعضى از آنها مبنى بر مقدماتى است كه مدرك دينى ندارد و بلكه مخالف اجماع مسلمين است و موجب تأويل نصوص بسيار بدون اضطرار، و نظريه خود را بطور خلاصه چنين بيان كرده است كه:

اصرار ائمه (ع) در موضوع بداء رد بر يهود است كه گويند: خدا همه موجودات را يك جا آفريده و به همين صورتى كه هستند از معدن و گياه و حيوان و انسان، و خلق شخص آدم مقدم بر خلق اولادش نيست و تقدم و تأخر در ظهور آنها است نه در حدوث و وجود آنها و اين عقيده را از قائلين به فلسفه كمون و بروز اخذ كرده‌اند و از قائلين به عقول و نفوس فلكيه كه گفته‌اند:

تأثير خدا فقط در عقل اول است و خود در حوادث اثرى ندارد.

و جمعى از آنها گفته‌اند خدا همه موجودات را يك جا در وعاء دهر با هم آفريده و تاريخ آنها از نظر مكان است نه از نظر زمان، ائمه (ع) همه اين گفته‌ها را رد كرده‌اند و اثبات كرده‌اند كه خدا هر روز در كارى است چيزى را ببرد و تازه‌اى را بياورد، شخصى را بميراند و ديگرى را نعمت زندگى دهد تا مردم هميشه دست زارى به سوى خدا دارند و از او خواهش كنند و دنبال طاعت و تقرب به وى باشند براى اصلاح امور دنيا و آخرت خود و بوسيله تصدق به فقرا و صله ارحام و بر به والدين و احسان اميدوار ثوابى و نتيجه‌اى باشند از قبيل طول عمر و وسعت رزق كه خدا در برابر اين اعمال خير وعده داده است. و سپس مى‌گويد: از اخبار استفاده مى‌شود كه خدا دو لوح دارد كه كائنات را در آن ثبت كرده:

١- لوح محفوظ كه تغيير ناپذير است و با علم او مطابق است.

٢- لوح محو و اثبات كه حكمى در آن ثبت كند و سپس آن را محو