ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٥٠٣ - توضيح و رفع اعتراض

تحكيم و تسلط عرب بر عالم تفسير مى‌كرد و مى‌گفت: اسلام از آن عرب است و عرب حاكم جهان و همه اوضاع جهان بايد بر مصالح عرب تطبيق شود.

٢- نظر دانشمندان بزرگ اسلامى به رهبرى على بن ابى طالب (ع):

اين نظريه مسلمانى را جدا از عربيت مى‌فهميد، و مى‌گفت: مسلمانى براى همه بشر است و بايد حافظ منافع عمومى باشد و بر مصالح بشريت تطبيق شود نه مصالح خصوصى عرب، البته عرب افتخار دارد كه اين خدمت عمومى را براى عالم بشريت پايه نهاده است و اجراء مى‌كند، سلمان و ابو ذر و مقداد از اين نظريه كاملا پشتيبانى مى‌كردند، روح اختلافى كه در مجتمع اسلامى با تحولات پديد مى‌شد همين بود.

همين اختلاف نظريه در سقيفه حكمفرما بود، در انتخاب عثمان بر عليه امير المؤمنين حكمفرما بود، در حادثه انقلاب بر عليه عثمان حكمفرما بود، و سرّ تزلزل حكومت على (ع) همين بود، سران مسلمان عرب حاضر نبودند اسلام را به نفع عموم بشريت بشناسند و از امتيازات خود صرف نظر كنند، همه بر ضد على (ع) همدست شدند و نقشه كشيدند تا او را شهيد كردند، حكومت بنى اميه با همين نظريه عمرى روى كار آمد و فعاليت شديدى شروع كرد و حوادث ننگين و اسفناكى به بار آورد و جهان بشريت كه زير محيط حكومت اسلامى بودند بر عليه آنها همدست و همداستان شدند و حكومت شوم آنها را برانداختند و اين حكومت جديد كه با نيروى عمومى فكر بشرى بدرقه و تأييد مى‌شد بر اساس تعقل و آزادى و علم و دانش بوجود آمد و رجال باهوش ايرانى در شئون مختلفه زير نظر خلفاى وقت رهبرى اجتماع اسلامى را به دست گرفتند.

ابو حنيفه در فقه، ابن مقفّع در ادب و تنظيم قوانين، برمكيان در سياست و تدبير كشور، بنى نوبخت در تأسيس دانشگاه و بسط معارف، نمونه از