در اين آيه سه راه براى دعوت مردم به دين خدا مطرح گرديده است: برهان، موعظةةة نيكو و مناظره به شيوةةة نيكوتر. اين آيه، موعظه را با قيد نيكو و مناظره را با قيد نيكوتر بيان داشته تا در دعوت مردم به دين خدا، به شيوه‌هاى تند و پرخاشگرانه تمسك جسته نشود.[٢]

رةةة عملى پيامبر (ص) در انعقاد پيمان‌هاى صلح با گروه‌هاى مختلف اهل‌كتاب و مشركان، حكايت‌گر صلح‌طلبى اسلام و ضرورت همزيستى مسالمت‌آميز است‌[٣] كه البته در ميان آنها منشور مدينه اهميت بسزايى دارد. براساس اين پيمان، حقوق قبايل يهودى ساكن در يثرب و حومه آن به شرط رعايت مفاد پيمان و عدم‌همكارى آنها با مشركان مكه و صلح با مسلمين، به رسميت شناخته شد.[٤]

قرآن نيز به مسلمانان سفارش مى‌كند تا هنگامى كه مشركان به پيمان ترك مخاصمه پايبندى نشان مى‌دهند، پيمان آنها محترم است و بايد بدان پيمان وفادار باشند.[٥]

امام‌على (عليه السلام) در نامةةة خود به مالك‌اشتر نيز چنين مى‌فرمايد:

پيشنهاد هيچ صلحى را كه خشنودى خدا در آن است، رد مكن كه آسايش رزمندگان و آرامش فكرى تو و امنيت كشور در صلح تأمين مى‌گردد.[٦]

در اينجا توجه به سه نكته ضرورى مى‌نمايد:

١. با وجود مبنا قرار گرفتن صلح در اسلام، ضرورت‌هاى جنگى از ديدگاه شارع مقدس‌

[١]. نحل( ١٦): ١٢٥. درباره آياتى كه در آن از صلح و سلم سخن به ميان آمده و همچنين روايات مربوط به آن بنگريد به: عباسعلى عميدزنجانى، فقه سياسى، ج ٣، ص ٣٧٧- ٣٧٣.

[٢] محمد رضا مجيدى، آشنايى با قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، ١جلد، نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاهها، معاونت پژوهشى دانشگاه معارف اسلامى - ---، چاپ: ---، ---.

[٣]. همان، ص ٥٠٣.

[٤]. براى آگاهى از متن كامل اين منشور بنگريد به: محمدعلى تسخيرى، در پرتو قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران، ص ٢٠- ١٥.

[٥]. توبه( ٩): ٤.

[٦]. نهج‌البلاغه، نامه ٥٣.