آشنايى با قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران - مجيدى، محمد رضا - الصفحة ٢١٦
بههمين دليل در فقه اماميه، چنانچه شخصى ناظرى تعيين كند و معلوم نباشد كه مراد او نظارت استصوابى است يا استطلاعى، بايد آن را حمل بر نظارت استصوابى نمود.[١]
از سويى ديگر، فلسفه نظارت بر انتخابات كه جلوگيرى از دخالت و نفوذ مجريان انتخابات و تضمين برگزارى سالم آن است، خود بيانگر استصوابىبودن نظارت است؛ زيرا تنها با نظارت استصوابى است كه ناظرى مىتواند سلامت انتخابات را تضمين كند.
از سوى آخر، روش معمول در انتخابات از آغاز انقلاب تا به امروز نيز گواهى ديگر بر درستى نظريه نظارت استصوابى است. در تمام ادوار انتخابات، شوراى نگهبان درمورد صلاحيت و عدمصلاحيت كانديداها و نيز در درستى و يا نادرستى انتخابات دخالت مىكرد و اين نشاندهنده نظارت استصوابى است؛ چه آنكه بدون نظارت استصوابى نمىتوان اينگونه دخالتها را توجيه نمود.
جالب اينكه شوراى نگهبان در دوره دوم مجلس شوراى اسلامى انتخابات برخى از حوزهها را ابطال نمود و اين امر با اشكال و اعتراض برخى روبهرو شد،[٢] اما امامخمينى (قدس سره) طى اطلاعيهاى رسمى به دفاع از كار شوراى نگهبان پرداخت و به معترضان هشدار داد.[٣] همين امر
[١]. روحالله موسوىخمينى، تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٢٢٩؛ سيد محمدكاظم يزدى، عروةالوثقى، ج ٣، كتاب الوقف، فصل ٦، مسئله ١١؛ سيد عبدالعلى سبزوارى، مهذبالاحكام، ج ٢٢، ص ١١٤.
[٢]. براى آگاهى از جريان انتخابات دومين دوره مجلس شوراى اسلامى، بنگريد به: عباس شادلو، جستارى تاريخى پيرامون تكثرگرايى در جريان اسلامى، ص ٣٨- ٣١.
[٣]. متن پيام امام خمينى چنين است:
\Y بسم الله الرحمن الرحيم\E
چنانچه مشاهده مىشود، پس از انتخابات مرحله اول از دوره دوم مجلس شوراى اسلامى، افرادى كه نظريه شوراى نگهبان در ابطال يا تأييد بعضى از حوزهها موافق ميلشان نبوده است، دست به شايعهافكنى زده، اعضاى محترم شوراى نگهبان[ را] ... كه حافظ مصالح اسلام و مسلمين هستند، تضعيف و يا خداى ناكرده[ به آنها] توهين مىنمايند و به پخش اطلاعيه و خطابه در مطبوعات و محافل دست زدهاند. غافل از آنكه پيامد چنين اعمال و جوسازىها- آن هم در دوره دوم مجلس- و نگذشتن سالى چند از انقلاب چه خواهد بود؟! اميد است چنين اعمال بىتوجه به نتايج ناروا و اسفبار آن باشد.
معلوم نيست در صدر مشروطيت در دوره اول با فقهاى ناظر بر قوانين اين نحو عمل شده باشد. در آن زمان بهتدريج فقها را از مجلس بيرون راندند و به سر اين ملت آن آورند كه ديديم.
من به اين آقايان هشدار مىدهم كه تضعيف و توهين به فقهاى شوراى نگهبان امرى خطرناك براى كشور و اسلام است. هميشه انحرافات بهتدريج در يك رژيم وارد مىشود و در آخر رژيم را ساقط مىنمايد. لازم است همه بهطور اكيد به مصالح اسلام توجه كنيم. به قوانين، هرچند مخالف نظر و سليقه شخصىمان باشد، احترام بگذاريم و به اين جمهورى نوپا كه مورد هجوم قدرتها و ابرقدرتهاست، وفادار باشيم.
در خاتمه بايد بگويم كه حضرات آقايان، فقهاى شوراى نگهبان را با آشنايى و شناخت تعيين كردند و احترام بهآنان و حفظ مقامشان را لازم مىدانم و اميد آن دارم كه اين نحوه امور تكرار نشود و به شوراى نگهبان تذكرمىدهم كه در كار خود استوار باشيد و با قاطعيت و دقت عمل فرماييد و به خداى متعال اتكال كنيد. ازخداوند تعالى عنايت و رحمت براى ملت عزيز را خواستارم.( روحالله موسوىخمينى، صحيفه نور، ج ١٧، ص ٢٦٩.)