موجودى شايسته و برتر شمرده است.[١] در اين راستا بند ششم از اصل دوم، كرامت و ارزش انسان و آزادى توأم با مسئوليت او در برابر خدا را يكى از پايه‌هاى نظام جمهورى اسلامى مى‌داند و اصل ٤٣ نيز بر حفظ آزادى انسان در مسير تأمين نيازهاى او تأكيد مى‌ورزد.[٢]

حق حيات و مصونيت حقوق فردى‌

از آنجاكه حيات موهبتى الاهى و اصلى‌ترين نعمتى است كه ذات بدان انسان قائم است، احدى حق ندارد آن را از ديگرى سلب كند. درواقع حق حيات به‌عنوان حقى فطرى و طبيعى، اساس تمام حقوق انسانى به شمار مى‌آيد؛ زيرا همه حقوق، قائم به وجود انسان است و بدون آن هيچ حقى براى آدمى معنا ندارد.[٣]

در قرآن نيز بر حق حيات تصريح شده است:

وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إلَّا بالْحَقِّ.[٤]

وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإيَّاكُمْ إنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبيراً.[٥]

تنها درصورتى امكان سلب اين حق وجود دارد كه خداوند خود مقرر فرموده باشد؛ مثلًا جنگ‌هاى مشروع (دفاع و جهاد) يا براى قصاص و يا براى جرايم و جنايات مستوجب حد اعدام.[٦] در اصل ٢٢ آمده است:

حيثيت، جان، حقوق، مسكن و شغل اشخاص از تعرض مصون است، مگر در مواردى كه قانون تجويز كند.[٧]

[١]. قاسم شعبانى، حقوق اساسى و ساختار حكومت جمهورى اسلامى ايران، ص ٨٢ و ٨٣.

[٢]. بنگريد به: اعلاميه حقوق بشر، بند ١ مقدمه و ماده ١. گفتنى است از حق كرامت انسانى در ماده ١ اين اعلاميه، به« حيثيت انسان» تعبير شده است.

[٣]. منوچهر طباطبايى‌مؤتمنى، آزادى‌هاى عمومى و حقوق بشر، ص ٣٨.

[٤]. انعام( ٦): ١٥١.

[٥]. اسراء( ١٧): ٣١.

[٦]. جليل قنواتى، نظام حقوقى اسلام، ص ٢١٢.

[٧]. ميثاق حقوق مدنى و سياسى( مصوب ١٩٦٦)، ماده ٦٠؛ كنوانسيون اروپايى حقوق بشر، ماده( ١) ٢؛ كنوانسيون آمريكايى حقوق بشر، ماده( ١) ٤؛ منشور آفريقايى حقوق بشر و ملل، ماده ٤؛ اعلاميه جهانى حقوق بشر، ماده ٣.