پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٣ - نمودارى از رفتار عمر

پرسشى نزد او آمد و از شدت بيم، بچه ساقط كرد و به سرگذشت وى با جبلّه و رفتار خشنى كه با او داشت نيز مى‌توان اشاره كرد كه همين رفتار، سبب شد جبلّه از دين برگردد و به سرزمين روم بگريزد.[١]

٢. در پرداخت بيت المال، ميان مسلمانان مساوات قائل نشده و بر اساس روش و شيوه‌اى كه نه تنها از ناحيه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم و قرآن مورد تأييد نبود، بلكه جنبه‌اى تعصب‌آميز داشت،[٢] ميان آنان تفاوت قائل شد و همين عمل در دوره‌هاى بعدى آثارى چون پديد آمدن فاصله طبقاتى را در پى داشت، براى اين كار، نسب‌شناسان به تدوين و گردآورى نسب‌ها و اصل و تبار قبايل پرداختند كه اين عمل، خشم و غضب و نفرت و عيب‌جويى غير عرب را نسبت به اعراب، همراه داشت و با اين شيوه، نسبت به سيره و روش نبى اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم و روش رفيقش ابو بكر نيز به مخالفت پرداخت و در روزهاى پايانى حكومتش، وقتى ثروت‌هاى كلانى را در اختيار بسيارى از صحابه ديد و موجب ناخرسندى‌اش شد، از عملكرد خود پشيمان گشت و گفت: اگر آن‌چه را اكنون مى‌بينم قبلا بدان پى برده بودم، اضافه اموال و دارايى ثروتمندان را مى ستاندم و به فقرا و مستمندان برمى‌گرداندم.[٣]

٣. او در انتخاب كارگزاران و فرمانروايان، بر پايه مبانى اسلامى كه در خدمت كيان حكومت اسلامى بوده و حافظ نظام امت تلقى مى‌شد واقع‌گرايى به خرج نداد، بلكه افرادى را به كار گمارد كه به فساد و بى‌توجهى به دين معروف بودند و با اين عملكرد خويش، بر دور ساختن تمام كسانى كه به نحوى به خلافت منسوب بودند از پيرامون امام على عليه السّلام و صحابه جليل‌

[١] . طبقات كبرى ٣/ ٢٨٥، تاريخ طبرى ٣/ ٢٩١، عقد الفريد ٢/ ٥٦.

[٢] . تاريخ طبرى ٣/ ٢٩١ و ٢٩٢.

[٣] . شرح نهج البلاغه ٩/ ٢٩.