پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٨١ - عملكرد امام عليه السلام پس از جنگ

جاى مانده جز سلاح و يا وسايلى كه در جنگ از آن‌ها استفاده كرده‌اند، چيزى برگيرد، غير از موارد ياد شده هرچه هست مربوط به ورثه كشته‌شدگان است.»[١]

حضرت به محمد بن ابى بكر و عمار ياسر دستور داد كجاوه عايشه را از ميان كشته‌شدگان وسط ميدان، به گوشه‌اى منتقل سازند و محمد مسئوليت امور مربوط به خواهرش را به عهده گرفت و در پايان شب عايشه را وارد بصره نمود و در منزل عبد اللّه بن خلف خزاعى جاى داد.

امام عليه السّلام ميان كشته‌گان سپاه جمل گردش مى‌كرد و هريك از آنان را با نام مخاطب مى‌ساخت و مكرّر مى‌فرمود:

من آن‌چه را خدايم وعده داده بود، مطابق با واقع ديدم، آيا شما نيز آن‌چه را خدايتان به شما وعده داده بود مطابق با واقع ديديد؟

نيز فرمود:

من امروز كسى را كه از نبرد با ما و ديگران دست بدارد نكوهش نمى‌كنم ولى آن كس كه با ما سر جنگ دارد مورد نكوهش است.[٢]

امام عليه السّلام در حومه بصره اقامت فرمود و وارد شهر نشد و به مردم فرمان دفن كشته‌هاى خود را صادر كرد مردم نيز از شهر بيرون آمده و آن‌ها را به خاك سپردند[٣] و پس از آن امام عليه السّلام وارد شهر بصره دژ پيمان‌شكنان گرديد و رهسپار مسجد شد و در آن نماز گزارد و سپس با مردم سخن گفت و عملكرد آن پيمان‌شكنان را با خود، بدانان يادآور شد و آن‌ها حضرت را سوگند داده و از او خواستند آنان را مورد عفو و بخشش قرار دهد، امام عليه السّلام فرمود:

[١] . تاريخ يعقوبى ٢/ ١٧٢، مروج الذهب ٢/ ٣٧١.

[٢] . ارشاد مفيد ١/ ٢٥٦ چاپ مؤسسه آل البيت عليهم السّلام.

[٣] . كامل ابن اثير ٣/ ٢٥٥.