پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٥٤ - محورهاى كارى امام عليه السلام

دارد در اين راه قربانى سازد، حتى اگر به حق شخصى وى تجاوز شود. بنابر اين معيار، از ديدگاه امام عليه السّلام سلامت رسالت و دوام و استمرار آن بر اساس حق و عدل الهى تلقّى مى‌شد كه فرمود: «حق را بشناس، حق‌جويان را خواهى شناخت»[١] و رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم فرموده بود: «على با حق همراه است و حق بر محور وجود على در گردش است.»[٢]

امام عليه السّلام به نحوى گسترده و در جميع سطوح بين تئورى و اجرا وفق و سازگارى برقرار نمود، ياران خود را به گونه‌اى تربيت كرد كه از اهداف الهى طرفدارى كنند نه از افرادى كه با وزيدن هر بادى به سويى مى‌روند. لذا ملاحظه مى‌كنيم آن حضرت از پذيرش زمام امور حكومت، مشروط به عمل بر طبق شيوه خلفاى قبل از خود، تن در نمى‌دهد زيرا اتخاذ چنين روشى به رسالت و جامعه آسيب وارد مى‌ساخت.

٣. رسوبات جاهلى كه در انديشه مردم، ريشه دوانيده بود يكى ديگر از عوامل عدم موفقيت امام عليه السّلام تلقى مى‌شد زيرا از دوران جاهليت زمان زيادى نمى‌گذشت و مردم، به ژرفا و عمق رسالت و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم و نقش امام عليه السّلام پى نبرده بودند، سفارش پيامبر به جانشينى امام على عليه السّلام در پندار آنان صرف نامزد كردن يكى از اعضاى خانواده وى براى خلافت به شمار مى‌آمد كه با اين كار مى‌خواست مجد و عظمت خاندانى را كه به عزّت و قدرت، دست يافته بود زنده گرداند، چنان‌كه شيوه غالب حكّام و فرمانروايان قبل و بعد از پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم چنين بوده است.

٤. نقش منافقان و چشم طمعى كه به تزلزل آرامش امنيتى و اجتماعى‌

[١] . بحار الانوار ٦/ ١٧٩ چاپ الوفاء.

[٢] . به سنن ترمذى ٢/ ٢٩٨ و تاريخ بغداد ١٤/ ٣٢١ مراجعه شود.