شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٧ - پژوهشى در باره خريد و فروش مصحف

پژوهشى در باره خريد و فروش مصحف‌[١]

قرآن كريم در فقه اسلامى احكامى ويژه دارد كه از جمله آنها احكام خريد و فروش قرآن است و در آن، از جواز يا عدم جواز خريد و فروش قرآن بحث مى‌شود.[٢] برخى نگارندگان كتب علوم قرآنى بر اين باورند كه گردآورى آيات و سوره‌هاى قرآن در «مُصحف»- كه اوراق و صفحات منظم دارد- پس از عصر پيامبر صلى الله عليه و آله روى داده است.[٣] برخى ديگر گفته‌اند كه قرآن به شكل مصحف كنونى در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله وجود داشته است؛ زيرا بر پايه مفادّ برخى احاديث، نسخه‌هايى از قرآن در خانه و مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله و نيز نزد برخى صحابه بوده و ياران پيامبر صلى الله عليه و آله قرآن را به شكل فعلى ختم مى‌كرده‌اند.[٤]

بر اساس ديدگاه نخست، پس از دوران عثمان بود كه مصاحف قرآن به طور گسترده انتشار يافت و كاربرد آن رايج شد.[٥] بنا بر حديثى منقول از امام صادق عليه السلام،

[١]. اين پژوهش، به وسيله فاضل گرامى جناب آقاى سيّد رضا هاشمى، انجام شده است.

[٢]. براى ديدن مباحث فقهى مربوط به قرآن( مصحف) و در پيرامون آن، ر. ك: حول القرآن الكريم( موسوعةالفقه: ج ١١٢).

[٣]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٢٨١؛ الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٥١؛ المحرر الوجيز: ج ١ ص ٤٩.

[٤]. ر. ك: ج ١ ص ٢٧٢( پژوهشى در باره گردآورى قرآن). نيز، ر. ك: تدوين قرآن: ص ٢٣١؛ تاريخ القرآن: ص ١١٨- ١٢١؛ البيان: ص ٢٥٠- ٢٥١.

[٥]. علوم القرآن: ص ١٠٨؛ المحرر الوجيز: ج ١ ص ٤٩.