شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٣٢ - پژوهشى در باره اختلاف قرائات
ويژه داشتند.[١]
اين اختلاف با سرعت پيش رفت تا آن كه در آغاز قرن چهارم، ابن مجاهد[٢] كه در زمينه قرائات تبحر داشت، از ميان قرائتهاى متعدد، هفت قرائت را بر اساس معيارهايى مشخص برگزيد. قرائتهاى هفتگانه به سبب جايگاه ابن مجاهد در زمينه قرائت و دقت وى در گزينش آنها با اقبال مواجه شد و پس از اندك زمانى، ديگر قرائتها به فراموشى سپرده شد.[٣]
عامل ديگر استقبال از قرائتهاى هفتگانه، انطباق اتفاقى هفت قرائت پيشنهادى ابن مجاهد با احاديث مشهور «سبعة أحرف (هفت حرف)» بود؛[٤] يعنى به باور بسيارى، «هفت حرف» در اين روايت همان قرائتهاى هفتگانه بود.[٥]
بدين ترتيب، بسيارى از شهرها، بنا را بر صحّت قرائات هفتگانه و اعتماد بر آنها و ترك ساير قرائتها گذاشتند.[٦] شايان ذكر است كه از ميان قرائتهاى هفتگانه تنها قرائتى كه مورد اقبال عامه مسلمانان قرار گرفت، قرائت عاصم[٧] به روايت حفص[٨]
[١]. الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٢١٦؛ شرح اصول الكافى: ج ١١ ص ٧٩- ٨٠.
[٢]. ابو بكر احمد بن موسى بن عباس( ٣٢٤ ق)، قارى بزرگ بغداد در قرن چهارم هجرى است كه به دليلجايگاه استوارش در ميان اهل قرائات، با وجود كتابهاى پيشين در قرائات هفتگانه، هشتگانه، دهگانه، و مانند آن، توانست با كتاب السبع خود، به قرائات سبع رسميت بخشد.
وى بارها، قرآن را به قرائات نافع، ابو عمرو، حمزه و كسائى، نزد مهمترين استادش، ابو الزعراء عبد الرحمان بن عبدوس ختم كرده بود.[٣]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٣٢٧؛ البيان: ص ١٦٠.
[٤]. البرهان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٣٢٩؛ بحار الأنوار: ج ٣١ ص ٢١٢.
[٥]. الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ٢١٦؛ شرح اصول الكافى: ج ١١ ص ٨٠- ٨١.
[٦]. فتح البارى: ج ٩ ص ٢٩.
[٧]. عاصم بن ابى النجود( م ١٢٨ ق)، اهل كوفه و از قاريان هفتگانه( طبقه سوم) است. وى شيعه است و قرآن را بر استادش، ابو عبد اللَّه سلّمى كه شاگرد امام على عليه السلام بوده است، خوانده است. دانشمندان شيعه و سنّى، به صحّت قرائت عاصم، اطمينان دارند.
[٨]. حفص بن سليمان اسدى كوفى( م ١٩٣ ق)، يكى از دو راوى قرآن از عاصم است. وى بارها قرآن را بر استادش عاصم خوانده است. اكنون، قرآنها طبق روايت حفص، از عاصم، از ابو عبد اللَّه سلّمى، از امام على عليه السلام، چاپ مىشود.