شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٩ - پژوهشى در باره روايات فراموش كردن قرآن پس از حفظ آن

پژوهشى در باره روايات فراموش كردن قرآن پس از حفظ آن‌[١]

محدّثان و فقيهان، در تبيين و جمع بندى روايات ناظر به نسيان قرآن، آراى گوناگونى دارند كه در پى مى‌آيد:

١. حرمت كوتاهى عمدى در تكرار و مواظبت به گونه‌اى كه به فراموشى قرآن بينجامد.

اين وجه، از مفهوم عبارت محدّثانى مانند شيخ حرّ عاملى رحمه الله و محدّث نورى رحمه الله به دست مى‌آيد؛ زيرا آن دو بزرگوار، عنوانِ باب حاوى اين احاديث را چنين قرار داده‌اند: «باب أنّه لا يجوز ترك القرآن تركاً يؤدى إلى النسيان»؛ باب جايز نبودن ترك قرآن به گونه‌اى كه به فراموشى آن بينجامد.[٢]

هم‌چنين شيخ حرّ عاملى ذيل حديثى در همين باب‌[٣] كه بر نفى حرمت نسيان دلالت دارد مى‌نويسد:

أقولُ: هذا مَحمولٌ عَلى مَن نَسِىَ بِغَيرِ تَفريطٍ وَ لا تَقصيرٍ وَ لَم يَكُن سَبَبُهُ التَّركَ وَ التَّهاوُنَ كَما مَرَّ.[٤]

اين، براى كسى است كه بدون كم‌كارى و كوتاهى، آن را فراموش كرده، و علت‌

[١]. اين پژوهش، با همكارى فاضل گرامى جناب آقاى حسين اشرفى، انجام شده است.

[٢]. وسائل الشيعة: ج ٦ ص ١٩٣( باب ١٢ از ابواب قرائة القرآن)؛ مستدرك الوسائل: ج ٤ ص ٢٦٣( باب ١١ از ابواب قرائة القرآن).

[٣]. همان: ص ١٩٥ ذيل حديث ابى كهمس به شماره ٧٧١٤.

[٤]. وسائل الشيعة: ج ٦ ص ١٩٥ ذيل ح ٧٧١٤.