شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢١ - ٥/ ٩ ديباى قرآن

را «مثانى» گفته‌اند، اين است كه خداوند سبحان، در آيات قرآن، مَثَل‌ها و حدود و فرائض را دو بار ذكر كرده است. به قولى، مثانى، در آيه شريف: «وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي»، آيات سوره حمد است. اين قول، از امامان ما عليهم السلام روايت شده و حسن بصرى نيز همين را گفته است.

امّا «مِئون»، عبارت است از هر سوره‌اى كه حدود صد آيه يا كمى بيشتر يا كمتر دارد. اين سوره‌ها، هفت تا هستند. اوّلين آنها، سوره بنى اسرائيل است و آخرينشان، مؤمنون. بنا به قولى، سوره‌هاى مِئَون، سوره‌هايى هستند كه بعد از طوالِ هفتگانه مى‌آيند، و مثانى، سوره‌هاى بعد از مِئون هستند كه كمتر از مئون و بيشتر از سوره‌هاى مفصّل هستند، و آنها را مثانى گفته‌اند؛ چرا كه مئون، مبادى آنهايند.

امّا «مُفصّل»: عبارت‌اند از سوره‌هاى كوتاه بعد از «حا. ميم‌ها (حواميم)» تا آخر قرآن. علّت آن كه اين سوره‌ها را مفصّل گفته‌اند، اين است كه ميان آنها با «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» زودْ زود، فاصله مى‌افتد.

٥/ ٩: ديباى قرآن‌

٨٨٨. پيامبر صلى الله عليه و آله‌: «حاميم» ها[١]، ديباى قرآن اند.

٨٨٩. پيامبر صلى الله عليه و آله‌: حكايت «حاميم» ها در قرآن، حكايت بُرد يَمانى در ميان پارچه‌هاست.

٨٩٠. پيامبر صلى الله عليه و آله‌: هر چيزى، ميوه‌اى دارد و ميوه قرآن، سوره‌هاى داراى حا ميم هستند.

اينها، بوستان‌هايى زيبا و سرسبزِ به هم پيوسته اند. پس هر كه دوست دارد كه در بوستان‌هاى بهشت، گردش كند، حا ميم‌ها را بخواند.

[١]. سوره‌هايى كه با« حا. ميم» آغاز مى‌شوند.