دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣١ - ٣/ ٢ نايب دوم محمد بن عثمان

٦١٤. الغيبة، طوسى- به نقل از ابو نصر هبة اللَّه بن محمّد-: قبر عثمان بن سعيد در سمت غرب مدينة السلام (بغداد) است، در خيابان مَيَدان، در ابتداى جايى كه به دروازه «جَبَله» معروف است و در مسجد آن جا در سمت راستِ كسى كه به مسجد داخل مى‌شود، قرار دارد و قبر، درست در قبله مسجد قرار دارد. خدايش رحمت كند!

محمّد بن حسن طوسى، مؤلّف كتاب الغيبة، مى‌گويد: قبرش را در همين جايى كه ذكر كرده است، ديده‌ام. در مقابلش ديوارى ساخته‌اند كه محراب مسجد نيز آن جاست و در كنارش درى است كه به جايگاه تنگ و تاريك قبر باز مى‌شود. ما به آن جا داخل مى‌شديم و آشكارا زيارتش مى‌كرديم و اين كار را از آغاز ورودم به بغداد در سال چهارصد و هشت تا چهار صد و سى و اندى انجام مى‌دادم. سپس رئيس ابو منصور محمّد بن فرج، آن ديوار را خراب و كارى كرد كه قبر از بيرون پيدا باشد و ضريحى براى آن ساخت. اكنون قبر، زير سقف است و هر كس بخواهد، داخل مى‌شود و زيارت مى‌كند و همسايگان قبر در آن محلّه، به زيارت او تبرّك مى‌جويند و مى‌گويند: او مردى صالح بوده است و برخى مى‌گويند: او فرزند دايه امام حسين عليه السلام است و حقيقت ماجرا را نمى‌دانند و اين وضعيت تا اكنون (سال ٤٤٧) برقرار است.[١]

ر. ك: ص ٣٣٩ ح ٦١٨ و ج ٥ ص ٥٨ (عثمان بن سعيد).

٣/ ٢ نايب دوم: محمّد بن عثمان‌

محمّد بن عثمان بن سعيد، فرزند نائب اوّل و وكيل امام عسكرى عليه السلام و امام مهدى عليه السلام بود كه در زمانى طولانى، نزديك به پنجاه سال، وكالت امام عسكرى عليه السلام و امام مهدى عليه السلام را به عهده داشت. او همانند پدر خويش، منزلتى خاص و ويژه در نزد امامان عليهم السلام داشت. امام حسن عسكرى عليه السلام به احمد بن اسحاق درباره او و پدرش فرموده است:

عَمرى و فرزند او مورد اعتماد من هستند و آنچه به تو برسانند، از سوى من رسانده‌اند و آنچه بگويند از جانب من گفته‌اند. پس سخن آن دو را گوش فرا ده و

[١]. الغيبة، طوسى: ص ٣٥٨ ح ٣٢٠، بحار الأنوار: ج ٥١ ص ٣٤٧.