دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨١ - ٢ - ١ مقدر بودن غيبت

فراهم آورده‌اند.[١]

البتّه اين آگاهى‌بخشى، براى غيبتى طولانى، بويژه در پى حضور دويست و پنجاه ساله امامان، كافى نمى‌نمود. از اين رو امامان عليهم السلام افزون بر اين، به بيان ويژگى‌هاى اين غيبت خاص همّت گماشته، نشانه‌هايى را ارائه داده‌اند تا شناخت و باور آن را آسان‌تر كنند.

٢. بيان ويژگى‌هاى غيبت‌

آگاهى كامل از پديده ناآشناى غيبت، جز از طريق وقوع خارجى آن ممكن نيست؛ امّا ارائه برخى ويژگى‌ها و توضيح چگونگى آن مى‌تواند از غرابت آن بكاهد و آن را به امرى نه چندان غريب تبديل كند. بر اين اساس، امامان عليهم السلام چندين ويژگى دوران غيبت را بر شمرده‌اند تا به گاه پيشامدش، مردمان آن را انكار نكنند و با انطباق آنچه واقع مى‌شود با آنچه پيش‌تر نسبت به آن آگاهى يافته‌اند، آن را آسان‌تر باور كنند.

اهل بيت عليهم السلام غيبت را امرى الهى و از پيش تقدير شده خوانده و آن را نه يك امر تصادفى و بى‌برنامه، بلكه دورانى با سرآغاز مشخّص، هرچند طولانى دانسته‌اند و با بيان برخى رويدادهاى دور و نزديكِ پيش از آن، انتظار خردمندانه‌اى را براى آن فرمان داده‌اند.

٢- ١. مقدّر بودن غيبت‌

تفاوت غيبت با روال عادى و معهود امامت، نياز به تحليل درست و عقلانى آن دارد و پذيرش استناد آن به حكمت الهى، در گرو تبيين و فهم عميق آن است. برخى احاديث پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام، ابتدا مسئله ديرباور غيبت امام قائم عليه السلام را حتمى، مستند به تقدير الهى و آن را واقعه‌اى قابل انتظار و پيش‌بينى دانسته و سپس آن را تحليل نموده‌اند.

[١]. ر. ك: ج ٢ ص ٣٨١( بخش دوم: فصل پنجم: طول عمر امام).