دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٢ - ٤ ويژگىهاى وكيلان

منتقل مى‌كردند. گاه وكيلان جزء يا وكلاى موقوفات، شخصاً به مركز منطقه و يا بغداد- مركز نهاد وكالت- مى‌رفتند و گاه نمايندگانى را براى ارسال اموال و يا مكتوبات، اعزام مى‌كردند.

عملكرد وكيلان ارشد، جزء و موقوفات، از طرف افراد ارشد و گاه شخص امام عليه السلام بررسى مى‌شد و گاه به مؤاخذه و بازخواست آنها منجر مى‌گشت. اختلاف بين وكيلان رده پايين بويژه در مناطق مشترك نيز به وسيله مقامات بالاتر و گاه امام عليه السلام حلّ و فصل مى‌شد.

ظاهراً نصب نايب خاص و وكلاى ارشد، با توقيع مستقيم امام عليه السلام انجام مى‌شد.

اين امر بويژه در مواردى كه وكيل منطقه از دنيا مى‌رفت و وكيل جديد جايگزين او مى‌گشت، اهمّيت مى‌يافت. گزارش‌هاى جالبى از انتصاب ابوعلى بن راشد، پس از على بن حسين بن عبدربه- وكيل امام عليه السلام در مدائن و اطراف بغداد- در دست است.[١]

همچنين در نصب ابراهيم بن عبده به عنوان وكيل منطقه نيشابور، توقيعات چندى صادر شده است كه حاكى از اختلاف نظر در محدوده جغرافيايى وكيلان جزء آن منطقه است.[٢]

٤. ويژگى‌هاى وكيلان‌

جايگاه وكيلان و كارگزاران نهاد وكالت در ميان مردم به عنوان حلقه وصل امام و مردم، اقتضا مى‌كرد كه آنان از ويژگى‌هايى فراتر از ديگران برخوردار باشند؛ ويژگى‌هايى همچون: عدالت و وثاقت، مديريت، رازدارى و پنهانكارى، وجاهت اجتماعى، اعتقاد به كار تشكيلاتى، كاردانى، نظم و انضباط، احتياط، علم، قداست، ورع و تقوا و ... از لوازم كارگزاران نهاد وكالت بوده است.

[١]. ر. ك: رجال الكشّى: ج ٢ ص ٧٩٩ ش ٩٩١- ٩٩٢.

[٢]. ر. ك: رجال الكشّى: ج ٢ ص ٧٩٧ ش ٩٨٣ و ص ٨٤٨ ش ١٠٨٩.