دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٧٥ - ١ - ٧ احمد بن متوكل ملقب به«المعتمد على الله»(٢٥٦ - ٢٧٩ ق)

شكنجه گذاشتند تا در گذشت.[١] امام هادى عليه السلام در زمان وى و در سال ٢٥٤ قمرى، مسموم گرديد و به شهادت رسيد.

١- ٦. محمّد بن واثق ملقّب به «المهتدى باللَّه» (٢٥٥- ٢٥٦ ق)

المهتدى باللَّه را مردى پرهيزگار توصيف كرده‌اند كه دل به اصلاحات بسته بود و او را به عمر بن عبد العزيز در ميان امويان تشبيه كرده‌اند. او امر به معروف و نهى از منكر مى‌كرد، بر ديوان ها نظارت داشت و از مردم دادخواهى مى‌كرد؛ امّا چون اصلاحات سياسى او به زيان فرماندهان ترك بود، آنان در از ميان بردن او هم‌داستان شدند.[٢]

١- ٧. احمد بن متوكّل ملقّب به «المعتمد على اللَّه» (٢٥٦- ٢٧٩ ق)

تركان بعد از قتل معتز، با معتمد بيعت كردند و اين از بخت خوش وى بود كه اختلاف‌هاى داخلى ميان فرماندهان ترك در اين زمان بالا گرفت و زمينه را براى استقلال قدرت او فراهم ساخت. در اثر افزايش اختلافات داخلى، تركان از معتمد خواستند كه يكى از برادرانش را امير سپاه كند و او ابو احمد الموفّق را- كه ولى‌عهد او نيز شد-، برگزيد؛ كسى كه در قدرت يافتن مجدّد عبّاسيان سهم به سزايى داشت و توانست از قدرت و نفوذ تركان دربارى بكاهد و بر قدرت معتمد بيفزايد، هر چند كه مرگ او يك سال پيش از خليفه، گمانه‌زنى‌هاى بر مسند نشستن او را بى‌ثمر ساخت.

طولانى شدن حكومت معتمد، حاكى از ثبات سياسى در دربار بغداد نيست؛ زيرا در اين دوره، شورش‌ها و قيام‌هاى متعدّد و سختى روى داد كه سال‌ها دولت عبّاسى را به خود مشغول كرد و نيز جدايى‌طلبى‌ها و تجزيه‌هاى سياسى در

[١]. الكامل فى التاريخ: ج ٤ ص ٤٠٤، تاريخ اليعقوبى: ج ٢ ص ٥٠٠.

[٢]. ر. ك: مروج الذهب: ج ٤ ص ١٨٣ و ١٨٩.