دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤٢ - ١ - ٦ آمادهسازى براى دوره غيبت كبرا

ارتباط با امام عليه السلام را مطرح مى‌كرد و در نتيجه، زمينه‌اى فراهم مى‌آمد كه كنترل آن، ممكن نبود. از اين رو، لازم بود كه ارتباط نامنظّم، غير تشكيلاتى و غير منضبط، به ارتباطى نظام‌مند با چهره و شناسنامه مشخّص تبديل شود كه بتواند ضمن جلب اعتماد مردم، ناخالصى‌هاى محتمل را نيز از خود و جامعه شيعى بزدايد. تنها مركزى كه با انحرافات و سوء استفاده‌ها مبارزه مى‌كرد و از طريق مطمئن، مطالب را به آگاهى عالمان مى‌رسانْد، نهاد وكالت بود كه با توجّه به وجاهت و جايگاه آن در نزد مردم، اين خلأ را به شايستگى پر نمود. گزارش‌هاى متعدّدى از فعاليت نهاد وكالت براى مبارزه با انحراف فارس بن حاتم قزوينى‌در دست است.[١] در بخش مربوط به انحرافات و مدّعيان وكالت، نمونه‌هاى ديگرى ارائه خواهد شد.

١- ٦. آماده‌سازى براى دوره غيبت كبرا

آمادگى شيعه براى ورود به دوره غيبت بويژه غيبت كبرا، به تهيه مقدّمات و تمرين و مهارت در ارتباط اجتماعى شيعيان نيازمند بود.

احاله انجام دادن برخى از مسئوليت‌ها به وكيلان، پاسخگويىِ دانشمندان شيعه به مردم و عدم مراجعه مستقيم مردم به امام عليه السلام، پاسخگويى مكتوب به مردم و عالمان، كاهش رويارويى حضورى و ... از جمله اقداماتى بود كه براى آماده‌سازىِ جامعه شيعى براى زندگى در عصر غيبت، انجام شد.

مؤلّف كتاب إثبات الوصية در اين باره نوشته است:

امام هادى عليه السلام از بسيارى از شيعيان به استثناى افرادى از خواص خود، مستور بود. آن گاه كه امامت به امام عسكرى عليه السلام رسيد، حتّى با خواصّ شيعيان و جز آنها از پس پرده سخن مى‌گفت، مگر در اوقاتى كه به دربار حاكم مى‌رفت. اين استتار و در پرده بودن از جانب امام عسكرى عليه السلام و پدر بزرگوارش براى آن بود كه شيعيان‌

[١]. ر. ك: رجال الكشّى: ج ٢ ص ٨٠٦ ش ١٠٠٢- ١٠١١.