دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣٣ - ٣/ ٢ نايب دوم محمد بن عثمان

فرمان آن دو را اطاعت كن، كه آنها مورد اعتماد و امين هستند.[١]

امام مهدى عليه السلام نيز او را با واژه‌هايى همچون «ثقتى»[٢] توصيف نموده است. او از جمله افرادى است كه معتمد امام عسكرى عليه السلام بوده و ايشان، فرزندش امام مهدى عليه السلام را بدانان نمايانده است.[٣]

پيشينه وكالت او در زمان امام عسكرى عليه السلام و وجاهت و شخصيت او در نزد عالمان و شيعيان، زمينه پذيرش نيابت او را فراهم ساخته بود. او در زمان پدرش نيز شخصيتى وجيه و شناخته شده در نهاد و وكالت بود. پس از درگذشت عثمان بن سعيد، توقيع شريف از ناحيه امامت نسبت به او صادر شد و پس از تعزيت مرگ پدر، او را بدين سِمَت، منصوب كرد. امام مهدى عليه السلام در اين توقيع، ضمن تجليل از عثمان بن سعيد نوشته‌اند:

از كمال سعادتش، آن بود كه خداى متعال، فرزندى مانند تو را روزى‌اش نمود كه جايش را پس از او بگيرد و به فرمانش، بر جاى او بنشيند و براى او رحمت الهى طلب كند.[٤]

نيابت او نسبت به امام مهدى عليه السلام در سخنان امام عسكرى عليه السلام نيز گزارش شده است.

ايشان در ستايش از پدر و پسر فرموده است:

همانا كه پسرش [محمّد بن عثمان‌] وكيل پسرم مهدى شماست.[٥]

اين ويژگى‌ها سبب شد كه مخالفت جدّى و تأثيرگذار با نيابت او پديد نيايد. شيخ طوسى در باره باور عمومى نسبت به او نوشته است: شيعيان، بر عدالت و وثوق و امانتدارى او اتّفاق نظر داشتند؛ زيرا در همان روزگار حيات پدرش، به امانتدارى و عدالت او و لزوم مراجعه به وى در روزگار امام حسن عليه السلام و نيز پس از حيات ايشان، تصريح شده بود. در عدالتش اختلاف نظر و در امانتدارى‌اش، شكّى نبود و شيعه، كسى را جز او در

[١]. ر. ك: ج ٥ ص ٥٨.

[٢]. ر. ك: ص ٣٤٥ ح ٦٢٣.

[٣]. ر. ك: ص ٣٢٣ ح ٦٠٧، الكافى: ج ١ ص ٣٣٠، الغيبة، طوسى: ص ٢٤٣ ح ٢٠٩.

[٤]. ر. ك: ص ٣٣٧ ح ٦١٥.

[٥]. ر. ك: ص ٣٢١ ح ٦٠٦.