تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ١٥٧ - رخدادهاى حديثى

بسيارى در اين شهر مى‌زيستند. شيخ حر عاملى در كتابى با نام أملُ الآمِل فى علماء جبلْ عامل عالمان اين ديار را معرفى كرده است. او مى‌نويسد:

وَقَدْ سَمِعْتُ مِنْ بَعْضِ مَشايِخِنا أنه اجتَمَعَ في جنازةٍ في قريةٍ مِنْ قُرى‌ جَبَلْ عامِلَ سبعونَ مجتهداً في عصرِ الشهيدِ وما قارَبَه‌[١].

گفتنى است شهرت فقهى حوزه جبل‌عامل بيش از شهرت حديثى يا كلامى آن است.

درباره شهيد اول پس از اين سخن خواهيم گفت.

٣. حوزه ايران و عراق‌

در اين سده محدثان متوسطى در ايران و عراق نيز حضور داشته‌اند كه در سلسله اجازات از آنان ياد شده است.

رخدادهاى حديثى‌

مهم‌ترين رويداد حديثى اين سده، تغيير مبانى نگرش به اعتبار روايات است. اگرچه اين تغيير مبنا از سوى احمد بن طاووس ارائه شد، ولى پيگيرى و نهادينه‌كردن اين مبنا و جايگزينى آن به جاى ملاك اعتبار حديث در نزد قدما به همت مرحوم علامه حلّى (رحمه الله) صورت گرفت.

او در كتابهاى فقهى خويش چهارگونه بودن اسناد احاديث و بى‌اعتبارى حديث ضعيف از منظر سندى را به كار گرفت و آن را در علم و روش درسى خويش در پرورش شاگردانش الگو ساخت.

تأثير تفكر علامه بر نسلهاى پس از خود انكارنكردنى است. شيوه و نگرش رجالى و حديثى علامه در مبانى نسلهاى پس از او نهادينه گشت و ملاك اعتبار قدمايى، فراموش شد. رويداد ديگر، گسترش گرايش كلام نقلى بود كه به سبب تأليفات علامه حلّى در اين دوران رخ داد. نگارش كتابهاى نهج الحق و منهاج الكرامه، جامعه حديثى اهل سنت را تكان داد. ابن‌تَيميّه (م ٧٢٨ ه) كه معاصر با علامه حلّى بود براى رفع اين چالش، كتاب منهاج السُّنّة النبويّه را نگاشت. اين كتاب كه مهم‌ترين‌

[١]. أمل الآمل، ج ١، ص ١٥؛ گفتنى است، حتى اگر اين سخن را مبالغه‌آميز بدانيم باز هم نشانگر حضور عالمان بسيار خواهد بود.