تاريخ حديث شيعه« 2» - طباطبايى، محمد كاظم - الصفحة ٦٥ - ٢٢ شيخ طوسى(م ٤٦٠ ه)

موجب شده است كه اقوال او بر قول شيخ طوسى مقدم شمرده شود.[١] او كتابهاى ديگرى هم داشته كه به دست ما نرسيده است.[٢]

٢٢. شيخ طوسى (م ٤٦٠ ه)

ابوجعفر محمد بن حسن طوسى، شيخ الطائفه، از مشهورترين چهره‌هاى شيعى است. فقه، حديث، تفسير، كلام، رجال و اصول از زمينه‌هاى تخصص و تأليف او است. او در سال ٣٨٥ در طوس به دنيا آمد و در سال ٤٠٨ به بغداد رفت و در محضر شيخ مفيد و سپس سيد مرتضى شاگردى كرد.

دوران طولانى زعامت سيد مرتضى اين فرصت را در اختيار شيخ طوسى قرار داد تا ماندگارترين نوشته‌هاى خويش را در علوم مختلف عرضه كند. به غير از فقه كه تخصص اصلى شيخ طوسى است و بدان نيز شهرت يافته است نگارشهاى ديگرى هم دارد. التبيان فى تفسير القرآن، عدة الأصول (العده فى أصول الفقه) و تلخيص شافى از جمله آثار او است. ماندگارترين آثار او، در زمينه حديث و علوم پيرامونى آن است. كتاب تهذيب الأحكام و الإستبصار، نمونه‌اى از كارهاى حديثى فقهى ايشان است.

او پس از درگذشت سيد مرتضى در سال ٤٣٦ در بغداد، رهبرى شيعيان را به عهده گرفت. در سال ٤٤٧، پس از هجوم سلجوقيان و سقوط آل بويه، مدرسه و كتابخانه او مورد هجوم قرار گرفت و ناچار به نجف هجرت كرد و حوزه نجف را بنيان نهاد. در نهايت شيخ طوسى در سال ٤٦٠ هجرى در نجف درگذشت و در نزديكى مرقد امام على عليه السلام به خاك سپرده شد.[٣]

گزارش اجمالى از برخى كتابهاى شيخ طوسى‌

تهذيب الأحكام‌

شيخ طوسى با هدف جمع‌آورى و حل روايات مختلف، به شرح كتاب المقنعه، نگارش شيخ مفيد، پرداخته و احاديث مربوط به هر فرع فقهى را جمع‌آورى كرده‌

[١]. سيد بحر العلوم در الفوائد الرجاليه، ج ٢، ص ٢١٢.

[٢]. براى آشنايى بيشتر به كتاب« آشنايى با كتب رجال شيعه» نگاشته محمدكاظم رحمان ستايش مراجعه شود.

[٣]. درباره شيخ طوسى و نوشته‌هاى مهم حديثى او، به كتاب« جوامع حديثى شيعه» نگاشته هادى حجت مراجعه شود.