مى‌برند. بايد توجه داشته باشيد. شما مى‌دانيد كه در مشكلاتى كه سابق بود از زمان ميرزاى شيرازى‌ [١] تا حالا، مشكلات در بازارها حل مى‌شد. اگر يك وقت يكى از علماى تهران به واسطه بدرفتارى دولتهاى زمان قاجار مى‌خواست از تهران برود، بازار مى‌بست. و همان بود كه آنها توبه مى‌كردند و آن عالم را با التماس نگه مى‌داشتند. اين بازار است كه بايد درست توجه بكند و قشرهاى مختلفى كه دارد توجه بكند، و مساجد را آباد كنند و مساجد را پُر بكنند از جمعيتهاى خودشان. در ممالك اهل سنت، آنكه من ديدم در حجاز، وقتى كه اذان ظهر گفته مى‌شود بازارها بسته مى‌شود يا باز است و شُرطه‌ [٢] آن را حفظ مى‌كند و مى‌روند مسجد الحرام براى نماز يا مسجد النبى براى نماز.

بازار بايد مظهر تام اسلام و عدالت باشد. بازار بايد احتراز كند از چيزهايى كه مخالف دستورات اسلام است. و اقبال كند به آن چيزهايى كه موافق دستورات اسلام است. از ربا بازار بايد مُطهّر باشد. اگر در بين بازاريها اشخاصى باشند كه خداى نخواسته ربا مى‌خورند، خود بازاريها آنها را نصيحت كنند. مبادا يك همچو مرضى توسعه پيدا بكند و مملكت ما را به نابودى بكشد. رباخورى، بازارها را از بين خواهد برد. مردم را خواهد تباه كرد. مبادا خداى نخواسته در بين بازار يك همچو معصيت بزرگى- كه در رأس معاصى، خدا قرار داده است و آن را بالاتر از زنا [٣] و در حكم مقاتله با خدا قرار داده است‌ [٤]- مبادا يك وقت در بازار يك همچو امرى باشد. و انصاف نيست كه در بازار گرانفروشى باشد. در موقعى كه مردم ايران، زن و بچه مردم ايران براى جنگزده‌ها دارند از منافع خودشان مى‌گذرند و آن چيزى كه دارند هديه مى‌كنند، مبادا در يك همچو موقعى در بازار، اشخاصى پيدا بشوند كه گرانفروشى كنند كه موجب فلج مردم و ناراحتى‌

[١] مرحوم آيت اللَّه ميرزا محمد حسن شيرازى مرجع تقليد شيعيان در دوره ناصرى كه با فتواى تاريخى خود، موجب الغاى قرارداد معروف تنباكو شد، وى به سال ١٣١٢ ه. ق. درگذشته است‌

[٢] در كشورهاى عربى پاسبانهاى شهرى را «شُرْطه» مى‌گويند

[٣] فروع كافى، ج ٥، ص ١٤٤، ح ١

[٤] اشاره است به آيه ٢٧٩، سوره بقره: «فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ‌» پس اگر ترك ربا نكرديد آگاه باشيد كه به جنگ خدا و رسول برخاسته‌ايد، و اگر از اين كار پشيمان گشتيد اصل مال براى شماست، به كسى ستم نكرده‌ايد و ستم نديده‌ايد.